Dokument wydrukowany na witrynie http://serwisprawa.pl 
 

Czynność prawna dokonana w imieniu osoby pozostającej pod opieką winna zostać dokonana przez kuratora

Po zezwoleniu sądu na rozporządzenie majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej mam zamiar dokonać odpowiedniej czynności z samym sobą jako opiekunem prawnym osoby ubezwłasnowolnionej. Uzyskałam odpowiedź od prawnika, że nie można tak robić, bo to jest zawieranie umowy z samym sobą. Czy mogę zawrzeć taką umowę czy też nie?

Zgodnie z treścią art. 159 § 1 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), opiekun nie może reprezentować osób pozostających pod jego opieką:
1) przy czynnościach prawnych między tymi osobami;
2) przy czynnościach prawnych między jedną z tych osób a opiekunem albo jego małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz osoby pozostającej pod opieką.
Powyższy przepis wymienia enumeratywnie przypadki, w których wyłączona jest możliwość dokonywania czynności prawnych przez opiekuna w imieniu osoby pozostającej pod jego opieką. Celem powyższego przepisu jest usunięcie możliwości powstania sytuacji, w których opiekun mógłby dokonać z pokrzywdzeniem pozostającej pod jego opieką osoby.

O ile powyższy przepis nie budzi wątpliwości w zakresie tych czynności, dla których opiekun nie uzyskał zezwolenia sądu opiekuńczego na ich dokonanie, o tyle powstają kontrowersje w zakresie dokonywania tych czynności, na dokonanie których sąd opiekuńczy wyraził zgodę. Jeżeli sąd opiekuńczy wyraził zgodę na dokonanie określonej czynności prawnej, która skutkuje koniecznością zawarcia umowy pomiędzy opiekunem a pozostającą pod jego opieką osobą (pupilem), to sąd opiekuńczy winien ustanowić dla dokonania takiej czynności kuratora. Tylko w przypadku, gdy czynność prawna dokonana by była przez kuratora jako pełnomocnika pupila, nie zachodzą żadne wątpliwości prawne co do skutecznego dokonania czynności (bez naruszenia treści art. 159 § 1 k.r.o.).
Jeżeli jednak sąd opiekuńczy kuratora nie ustanowił dla dokonania czynności prawnej pomiędzy pupilem a opiekunem, wówczas istnieje naszym zdaniem możliwość (zgodnie z treścią postanowienia na dokonanie czynności prawnej) dokonania czynności przez samego opiekuna. W pewien sposób zgoda sądu opiekuńczego sankcjonuje dokonanie czynności prawnej przez opiekuna z samym sobą jako przedstawicielem osoby pozostającej pod jego opieką.

Sytuacja gdy opiekun może działać po obu stronach czynności prawnych, występuje wtedy, gdy ze względu na treść tej czynności wyłączona jest możliwość naruszenia interesów pozostającej pod jego opieką osoby tzn. następuje bezpłatne przysporzenie na rzecz osoby pozostającej pod opieką.

Reasumując, naszym zdaniem dla dokonania czynności pomiędzy opiekunem a pupilem konieczne jest ustanowienie kuratora przez sąd opiekuńczy dla reprezentowania pupila. Jeżeli kurator taki nie zostanie powołany, dokonana czynność prawna może zostać uznana za wadliwą (zakaz ustawowy z art. 159 § 1 k.r.o.), przy czym w doktrynie istnieją rozbieżne stanowiska w tej sprawie. Naszym zdaniem czynność taka zgodnie z postanowieniem sądu opiekuńczego może być dokonana, w zakresie w jakim sąd opiekuńczy wyraził zgodę na jej dokonanie. W praktycznego punktu widzenia naszym zdaniem opiekun winien dla siebie ustanowić dodatkowo pełnomocnika, aby nie dokonywał tej czynności po obu stronach.
 

www.SerwisPrawa.pl

 



 
  
 Dokument wydrukowany na witrynie http://serwisprawa.pl