Dokument wydrukowany na witrynie http://serwisprawa.pl 
 

Małżonkowie różnych narodowości mogą dokonać wyboru prawa

W tym roku zawieram związek małżeński z obywatelem innego kraju UE. Ślub odbędzie się w Polsce, jednakże na stale będziemy mieszkać w Holandii. O ile dobrze się orientuje, to prawo holenderskie zakłada wspólnotę dóbr nabytych zarówno przed jak i po ślubie. Odbiega to od regulacji obowiązujących w Polsce, gdzie wspólnota majątkowa dotyczy tylko dóbr nabytych wspólnie. Chciałabym się zatem dowiedzieć, gdzie powinniśmy podpisać intercyzę, w Holandii czy w Polsce? Które prawo, polskie czy holenderskie będzie nas obowiązywało w kwestiach dóbr nabytych przed ślubem, oraz tak zwanego "partneralimentatie", czyli obowiązku (w wypadku rozwodu) płacenia byłemu partnerowi alimentów w wysokości polowy rodzinnego dochodu z czasów małżeństwa? Czy jeżeli podpisze intercyzę w Polsce, to czy będzie ona respektowana w Holandii? Czy w razie rozwodu prawo holenderskie zakłada obowiązek płacenia alimentów dla byłego małżonka. Czy to prawo obowiązywałoby nas, jeśli związek małżeński będzie zawarty w Polsce?

Zgodnie z przepisem art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 roku Prawo prywatne międzynarodowe (dalej PPM) małżonkowie mogą poddać swe stosunki majątkowe prawu ojczystemu jednego z nich albo prawu państwa, w którym jedno z nich ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu. Wyboru prawa można dokonać także przed zawarciem małżeństwa. Majątkowa umowa małżeńska (zwana intercyzą) podlega prawu wybranemu przez strony zgodnie z przepisem art. 52 ust. 1 PPM. W razie braku wyboru prawa, do majątkowej umowy małżeńskiej stosuje się prawo właściwe dla stosunków osobistych i majątkowych między małżonkami z chwili zawarcia umowy. Dokonując wyboru prawa dla stosunków majątkowych małżeńskich lub majątkowej umowy małżeńskiej wystarczy zachować formę przewidzianą dla majątkowych umów małżeńskich przez prawo wybrane lub prawo państwa, w którym do wyboru prawa doszło. W tym wypadku konieczne będzie zawarcie umowy w formie aktu notarialnego.

 

 

Odnosząc się do prawa holenderskiego, to na mocy art. 25 kodeksu postępowania cywilnego [Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering] sądy są zobowiązane do stosowania norm kolizyjnych z własnej inicjatywy (zatem również wtedy, gdy strony nie powołują wspomnianych norm). Jeśli wyznaczone zostaje prawo określonego państwa, zastosowanie mają przepisy obowiązujące w tym państwie. Jeżeli małżonkowie nie dokonają wyboru prawa, prawem właściwym dla stosunków majątkowych małżeńskich jest prawo kraju, którego obywatelami są obie osoby w czasie wstępowania w związek małżeński lub niedługo po zawarciu małżeństwa. Jeśli małżonkowie nie są tej samej narodowości, prawem właściwym jest prawo ich pierwszego miejsca wspólnego zamieszkania. W przypadku jego braku prawo kraju, z którym posiadają najbliższe więzi przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności.

 

 

Jeżeli chodzi o sprawy alimentacyjne, to zgodnie z art. 63 PPM, prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych określa rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie a art. 15 tego rozporządzenia, prawo właściwe w sprawach zobowiązań alimentacyjnych jest określane zgodnie z Protokołem haskim z 23 listopada 2007 roku o prawie właściwym w sprawach zobowiązań alimentacyjnych (dalej Protokół haski) w państwach członkowskich, dla których protokół ten jest wiążący. Zgodnie z art. 3 Protokołu haskiego zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym wierzyciel ma miejsce zwykłego pobytu, chyba że niniejszy protokół stanowi inaczej. W przypadku zmiany miejsca zwykłego pobytu wierzyciela stosuje się prawo państwa, w którym wierzyciel ma nowe miejsce zwykłego pobytu, od momentu, w którym nastąpiła ta zmiana. Zgodnie jednak z artykułem 5 Protokołu haskiego, w przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami, byłymi małżonkami lub stronami unieważnionego małżeństwa nie ma zastosowania artykuł 3, jeśli jedna ze stron się temu sprzeciwi i jeśli prawo innego państwa, w szczególności państwa ostatniego wspólnego miejsca zwykłego pobytu małżonków, ma ściślejszy związek z ich małżeństwem. W takim przypadku zastosowanie ma prawo tego innego państwa. Przepisy Protokołu haskiego umożliwiają dokonanie na użytek konkretnego postępowania w danym państwie wyraźnie wybrać prawo tego państwa jako prawo właściwe dla zobowiązania alimentacyjnego. Przed wszczęciem postępowania wyboru takiego dokonuje się w drodze umowy podpisanej przez obie strony, w formie pisemnej lub utrwalonej w inny sposób, tak by istniała możliwość późniejszego dostępu do informacji w niej zawartych.

 

 

Reasumując, w opisanym stanie faktycznym istnieje możliwość dokonania wyboru prawa, które będzie mieć zastosowanie w przypadku zawarcia małżeństwa zarówno do stosunków majątkowych małżeńskich jak i do kwestii stosowania prawa w przypadku alimentacji. W tym wypadku jako prawo właściwe może zostać wybrane prawo Polskie, które będzie stosowane w razie sporów związanych z omawianymi kwestiami. Zawarta zatem przez Państwa umowa majątkowa małżeńska powinna oprócz kwestii związanych z wyłączeniem ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej określać prawo właściwe, któremu będzie podlegać rozstrzyganie sporów jakie mogą powstać w tym zakresie. Umowa również winna odnosić się do wyboru prawa w zakresie stosunków alimentacyjnych pomiędzy małżonkami lub byłymi małżonkami. Z ostrożności procesowej, w zakresie ustalenia prawa przez sąd holenderski, warto także posiadać jako małżeństwo pierwsze wspólne zamieszkanie na terytorium RP, gdyż zgodnie z ww. art. 25 holenderskiego kodeksu postępowania cywilnego jeśli małżonkowie nie są tej samej narodowości, prawem właściwym jest prawo ich pierwszego miejsca wspólnego zamieszkania.

 

Jarosław Olejarz

Radca prawny



 
  
 Dokument wydrukowany na witrynie http://serwisprawa.pl