Rozwód mimo braku zgody jednego z małżonków

W przypadku sprawy rozwodowej małżeństwa, które nie posiada wspólnych małoletnich dzieci, postępowanie jest o wiele prostsze, gdyż sąd zawsze bierze pod uwagę dobro wspólnych małoletnich dzieci. Przesłanki orzeczenia rozwodu zamieszczone zostały w art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w dalszej części k.r.i.o.), zgodnie z którym można żądać rozwodu, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Bez zaistnienia obu tych przyczyn kumulatywnie (łącznie) sąd nie będzie rozpatrywał powództwa. Pozew zostanie oddalony z uwagi na brak ustawowych przesłanek rozwodowych.

Rozkład jest zupełny, gdy nie istnieje między małżonkami więź duchowa, fizyczna ani gospodarcza. gdy jednak przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami. Natomiast nawet sporadyczne tylko stosunki fizyczne między małżonkami z reguły będą wskazywać, że rozkład pożycia nie jest jeszcze zupełny.
O rozkładzie trwałym możemy mówić wówczas, gdy dokonując oceny funkcjonowania małżeństwa, opartej na doświadczeniu życiowym, dochodzimy do wniosku, że w określonych okolicznościach występujących w tej sprawie, nie ma możliwości powrotu małżonków do wspólnego pożycia.
Jeżeli zatem sąd nie dojdzie do przekonania, że pomiędzy małżonkami nie nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, rozwód nie zostanie orzeczony.

Odmowa zgody na rozwód nie jest obligatoryjną przeszkodą w orzeczeniu rozwodu. Jeżeli sąd uzna, ze odmowa zgody na rozwód jest w świetle okoliczności danej sprawy sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, to rozwód zostanie orzeczony nawet w sytuacji gdyby rozwodu żądał małżonek winny rozkładu współżycia małżeńskiego. Odmowa zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jeżeli nie znajduje ona uzasadnienia, a jest podyktowana np. chęcią utrudnienia lub uniemożliwienia uzyskania rozwodu. kiedy małżonek niewinny kieruje się motywami zasługującymi na potępienie z punktu widzenia moralnego, w szczególności jeżeli istnieje podstawa do ustalenia, że małżonek niewinny odmawia zgody na rozwód wyłącznie w zamiarze szykany albo dla zemsty, lub z nienawiści do małżonka winnego, uznanie odmowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego nie budzi wątpliwości.

skutki orzeczenia winy w wyroku rozwodowym przez sąd, poza moralnymi, są przede wszystkim finansowe. Przejawiają się one w postaci szerszego obowiązku alimentacyjnego na rzecz małżonka niewinnego. Po pierwsze małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Mówiąc prościej, małżonek żyjący w biedzie może żądać od drugiego alimentów pod warunkiem, że nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Po drugie, jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd, na żądanie małżonka niewinnego, może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego (czyli płacenia alimentów), chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. W przypadku rozwodu alimenty na drugiego małżonka płaci się, co do zasady przez 5 lat, licząc od orzeczenia rozwodu. Okres ten ulega skróceniu w przypadku zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego. ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, może przedłużyć wymieniony termin pięcioletni. Obowiązek alimentacyjny zostanie omówiony w dalszej części opracowania.

Po złożeniu powództwa, które nie zawiera braków formalnych sąd może nie tylko na wniosek jednego z małżonków, ale także z własnej inicjatywy skierować strony do mediacji, jeżeli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa (art. 436 § 1 k.p.c.). Ponadto do mediacji sąd może skierować małżonków na każdym etapie postępowania sądowego w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii (art. 4451 k. p. c.). Skierowanie stron do mediacji powoduje zawieszenie postępowania sądowego. Zawieszenie takie może nastąpić także w sytuacji, gdy postępowanie mediacyjne nie jest prowadzone, ale sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa. Zawieszenie postępowania może nastąpić tylko raz w ciągu całego postępowania rozwodowego. O zawieszenie postępowania może wnosić także jedna ze stron, lub obie strony razem.
Podjęcie zawieszonego postępowania następuje na wniosek jednej ze stron. Stosownie do treści art. 181 § 2 k.p.c., postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron lub wskutek niestawiennictwa jednej ze stron, może być podjęte nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od zawieszenia, chociażby strony określiły we wniosku o zawieszenie termin krótszy bądź tez przed upływem 3 miesięcy złożyły zgodny wniosek o podjęcie postępowania. Jeżeli strony określiły we wniosku termin zawieszenia dłuższy niż trzy miesiące, podjęcie będzie mogło nastąpić dopiero po upływie tego terminu.

Jeżeli chodzi o ostatnie pytanie, to orzeczenie rozwodowe wydane przez sąd polski jest ważne zarówno w Polsce jak i w każdym innym kraju. Powstaje jednak pytanie czy sąd polski może wydać orzeczenie rozwodowe. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 12 listopada 1965 roku, Prawo prywatne międzynarodowe, dla rozwodu lub separacji właściwe jest wspólne prawo ojczyste małżonków z chwili wystąpienia z żądaniem rozwodu lub separacji. W braku wspólnego prawa ojczystego małżonków właściwe jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a gdy małżonkowie nie mają miejsca zamieszkania w tym samym państwie, właściwe jest prawo polskie.
Reasumując jeżeli oboje Państwo posiadają obywatelstwo polskie, lub gdy co najmniej jedno z małżonków ma obywatelstwo polskie, ale posiadają Państwo miejsce zamieszkania w Polsce to właściwe jest prawo polskie.

Porady prawne
Internetowa Kancelaria Prawna
www.SerwisPrawa.pl