Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przed małżeństwem

Przed ślubem zdecydowaliśmy się na wybudowanie wspólnego domu, na który wzięliśmy kredyt. Kwotę potrzebną na budowę domu zaciągnęła moja ówczesna narzeczona, która także jest w akcie notarialnym jako jedyna właścicielka zakupionej działki. Odbiór domu i ostatnie wpisy potrzebne do pozwolenia na użytkowanie budynku zostały wpisane już po zawarciu związku małżeńskiego. Ja włożyłem swoje oszczędności w ten dom i mnóstwo pracy fizycznej przy wykańczaniu domu. Jakie mam prawo do tego budynku i czy mogę wystąpić do sądu o wpisanie mnie jako współwłaściciela do księgi wieczystej? Obecnie jesteśmy po rozwodzie, nie mieszkamy w tym domu, który obecnie jest wynajmowany.

Zgodnie z art. 33 pkt. 1 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej. Nie oznacza to jednak, że współmałżonek nie będzie miał żadnych ewentualnych roszczeń w przypadku powstania rozdzielności i podziału majątku objętego wspólnością majątkową.
 
Należy zaznaczyć, że w przypadku finansowania remontu lub adaptacji nieruchomości środkami pochodzącymi z majątku wspólnego małżonków (majątek wspólny stanowią np. wynagrodzenia uzyskiwane przez każdego z małżonków, a także zaciągniecie kredytu spłacanego z wynagrodzeń małżonków), małżonek będzie mógł żądać odpowiedniego zwrotu takich wydatków. Zgodnie z treścią art. 45 § 1 k.r.o. każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Małżonek może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.
 
 
Przepisy powyższe stanowią podstawę prawną domagania się przez jednego z małżonków zwrotu nakładów jakie poczynione zostały kosztem majątku wspólnego (powodując jego uszczuplenie) na majątek osobisty drugiego z małżonków (powodujących jego powiększenie). Ochrona ta ma na celu nie tylko czynienie zadość zasadom współżycia społecznego ale również odnosi się do ogólnej zasady sprawiedliwości w rozliczeniach pomiędzy małżonkami. Należy zaznaczyć, że jest to uprawnienie małżonka a nie obowiązek, stąd małżonek może żądać takiego zwrotu ale z prawa tego nie musi korzystać. Z uwagi na ogólną zasadą wyrażoną w treści art. 43 § 1 k.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, stąd w razie podziału de facto, żądanie obejmować będzie połowę dokonanych nakładów (gdyż druga część stanowić będzie przy podziale majątek tego małżonka na rzecz, którego dokonano przysporzenia). Jedynie gdyby z ważnych powodów małżonek żądał, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku, wówczas zwrot nakładów będzie stosowny do ustalenia przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
 
 
W przypadku dokonywania nakładów przez współmałżonków na nieruchomość, nie stanowiącą ich majątku, to wówczas każdemu z małżonków służyłoby roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia kosztem majątku wspólnego. Zgodnie z treścią art. 405 k.c. (kodeksu cywilnego) kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obciąża wzbogaconego niezależnie od tego, w wyniku jakiego zdarzenia uzyskał korzyść majątkową. Może ona powstać w wyniku działania wzbogaconego, jak i nawet wbrew jego woli z jego dobrą lub złą wiarą. Może być także rezultatem czynności zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.11.1998 roku sygn. akt II CKN 58/98. W zasadzie przyczyna wzbogacenia nie ma znaczenia dla powstania roszczenia, odrębny wypadek tworzy tu tylko świadczenie nienależne, gdzie fakt celowego działania zubożonego ma wpływ na określenie przesłanek zwrotu.
Reasumując, w opisanym stanie faktycznym Panu jako współmałżonkowi może przysługiwać roszczenie o zwrot części nakładów poniesionych na nieruchomość stanowiącą majątek odrębny współmałżonka. Jedyna różnica polega na tym, że roszczenia o zwrot nakładów w związku z podziałem majątku nie ulega przedawnieniu, natomiast roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych (w opisanym przypadku lat 10).
 
Jarosław Olejarz
Radca prawny

 

Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2010-06-05
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo rodzinne i opiekuńcze
Słowa kluczowe: wspólność majątkowa, majątek odrębny, małżeństwo, nakłady, zwrot nakładów, majątek wspólny, wspólność ustawowa
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
® 2008 - 2022 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.