Sąd może orzec rozwód pomiędzy małżonkami nawet wobec sprzeciwu jednego z nich

W przypadku zawieszenie postępowania w sprawie o rozwód, zgodnie z art. 425 § 2 k.p.c. (kodeksu postępowania cywilnego), podjęcie postępowania następuje na wniosek powoda, złożony nie wcześniej jednak niż po upływie trzech miesięcy od dnia zawieszenia postępowania. W razie niezgłoszenia takiego wniosku w ciągu roku po zawieszeniu, sąd umorzy postępowanie. Umorzenie wywołuje takie same skutki, jak umorzenie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron lub z powodu ich niestawiennictwa. W każdej sprawie o rozwód lub o separację sąd zarządza przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Szczególna rola dowodu z przesłuchania stron może w niektórych sytuacjach prowadzić do uznania, iż pozbawienie jednego z małżonków możności złożenia zeznań w sprawie o rozwód, stanowi pozbawienie go możności obrony praw. Zasadą jest, że sąd zarządza przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Odstępstwo od tej zasady, jest szczególnym wyjątkiem i musi być stosowane jedynie w wyjątkowych sytuacjach.

 

Co do zasady brak stawiennictwa jednej ze stron nie powoduje niemożności przeprowadzenia postępowania w sprawie rozwodowej, gdyż zgodnie z art. 428 § 1 k.p.c. rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron. Strona wezwana do osobistego stawiennictwa w sprawie o rozwód nie stawi się bez usprawiedliwionych powodów na posiedzenie, sąd może skazać ją na grzywnę według przepisów o karach za niestawiennictwo świadka, nie może jednak nakazać przymusowego sprowadzenia jej do sądu.

 

W sprawach o rozwód i separację dowód z przesłuchania strony musi być dopuszczony z urzędu. Pominięcie tego dowodu jest możliwe tylko w sytuacjach określonych w art. 302 § 1 k.p.c. czyli, gdy z przyczyn natury faktycznej lub prawnej przesłuchać można co do okoliczności spornych jedną tylko stronę, sąd oceni, czy mimo to należy przesłuchać tę stronę, czy też dowód ten pominąć w zupełności. Sąd postąpi tak samo, gdy druga strona lub niektórzy ze współuczestników nie stawili się na przesłuchanie stron lub odmówili zeznań. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.05.1974 roku sygn. akt II CR 222/74, art. 302 § 1 k.p.c. stwierdził, że możliwe jest przesłuchanie jednej tylko strony, ale treść tego przepisu i jego usytuowanie wskazują, że wprowadza on wyjątek od zasady i zezwala na odstępstwo wyłącznie ze względu na szczególne okoliczności. Zasada prawdy obiektywnej, która na tym odcinku krzyżuje się z zasadą równości stron, może niekiedy przemawiać za potrzebą przesłuchania jednej tylko strony. Podmiotowe ograniczenie w przesłuchaniu stron musi być jednak uzasadnione szczególną sytuacją. Z przyczyn natury faktycznej (art. 302 § 1 k.p.c.) można więc ograniczyć przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron do przesłuchania jednej tylko z nich wyłącznie wtedy, gdy przesłuchanie drugiej strony jest niemożliwe, albo bardzo utrudnione (np. ze względu na dłuższy pobyt za granicą) lub niecelowe (np. brak bliższych wiadomości o stanie faktycznym sprawy).

 

Jeżeli natomiast chodzi o kwestię braku zgody pozwanego w sprawie o rozwód, to zasadniczo zgoda taka nie jest wymagana, poza jedyną sytuacją. W myśl art. 57 § 3 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jest to tzw. negatywna przesłanka rozwodowa. Przesłanka taka podlega ocenie sądu z uwzględnieniem przesłanek jakie towarzyszą takiemu brakowi zgody. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21.11.2002 roku sygn. akt III CKN 665/00, nie zasługuje na aprobatę odmowa zgody na rozwód, która służy tylko chęci zamanifestowania przewagi nad małżonkiem domagającym się orzeczenia rozwodu i przeszkodzeniu w ułożeniu sobie przez niego życia osobistego.  

 

Reasumując, zarówno brak zgody pozwanego na rozwód jak także jego niestawiennictwo i brak możliwości przesłuchania w charakterze strony w sprawie o rozwód, nie może uniemożliwić orzeczenia przez sąd rozwodu. Jednakże ocena sądu zawsze będzie dokonywana indywidualnie w odniesieniu do określonego stanu faktycznego.

 

Porady prawne

www.SerwisPrawa.pl