Małżonkowie mają obowiązek przyczyniać się do zaspakajania potrzeb rodziny

Do chwili gdy prawomocnym orzeczeniem sąd nie rozwiąże małżeństwa, zgodnie z art. 27 k.r.o.oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Obowiązek przyczynienia się do zaspakajania potrzeb rodziny nie jest zależny od faktycznego zamieszkiwania małżonków. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 26.05.1999 roku sygn. akt III CKN 153/99,obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.), ustaje w wyniku faktycznej separacji bezdzietnych małżonków bądź małżonków, których dzieci wskutek usamodzielnienia się nie pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Z orzeczenia tego wynika, że jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, to mimo faktycznej separacji obowiązek przyczynienia się do zaspakajania potrzeb rodziny nie ustaje.

 

Jeżeli jeden z małżonków nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny, współmałżonek ma możliwość albo wystąpić o orzeczenie na rzecz małoletnich dzieci alimentów, a gdy drugi z małżonków pozostaje w niedostatku także na swoją rzecz, albo wnieść do sądu wniosek o nakazanie wypłaty wynagrodzenia współmałżonka do jego rąk. Druga sytuacja zachodzi jedynie w przypadku, gdy małżonkowie pozostają we wspólnym pożyciu. Zgodnie z art. 28 k.r.o. jeżeli małżonkowie pozostają we wspólnym pożyciu, a małżonek nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, wówczas sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka. Nakaz taki zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wspólnego pożycia małżonków. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonków nakaz ten zmienić albo uchylić (art. 28 k.r.o.).

 

Reasumując, w opisanym stanie faktycznym w przypadku zaistnienia faktycznej separacji małżonków, drugi z małżonków cały czas zobowiązany jest do zaspakajania potrzeb rodziny, w sytuacji gdy drugi z małżonków pozostał z małoletnimi wspólnymi dziećmi. Brak czynienia zadość temu obowiązkowi powoduje roszczenie alimentacyjne nie tylko po stronie małoletnich dzieci (reprezentowanych przez drugiego współmałżonka), ale także po stronie samego współmałżonka. Jak stwierdził Sąd Najwyższy, jeżeli w czasie trwania wspólnego pożycia jeden z małżonków zajmował się tylko wychowaniem dzieci i prowadzeniem gospodarstwa domowego, to drugi małżonek, który bez uzasadnionej przyczyny opuścił rodzinę, nie może zwolnić się od obowiązku alimentacyjnego względem współmałżonka (art. 23 i 27 k.r.o.) na tej tylko podstawie, że współmałżonek ten jest zdolny do pracy zarobkowej. Istniejący bowiem w małżeństwie układ stosunków nie może być samowolnie przekreślony przez jednego małżonka. Jednakże w konkretnych okolicznościach sąd mając na uwadze z jednej strony liczbę i wiek dzieci, a z drugiej strony kwalifikacje zawodowe małżonka, przy którym dzieci pozostały, jego wiek i stan zdrowia a nadto kierując się zasadami współżycia społecznego, może uznać, że okoliczności te przemawiają na rzecz częściowego bądź pełnego zatrudnienia tego małżonka i odpowiednio zmodyfikować obowiązek alimentacyjny drugiego małżonka[1].

---

[1] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.01.1975 roku sygn. akt III CRN 369/74