Orzeczony wyrokiem obowiązek alimentacyjny trwa tak długo jak sąd nie orzeknie o ustaniu lub zmianie tego obowiązku

Zgodnie z treścią art. 135 § 2 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego. Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może zatem przybrać postać zarówno świadczeń dobrowolnych, jak i w następstwie dochodzenia ich przed sądem. Przepisy k.r.o. nie określają wprost jak winny się dokonywać zmiany obowiązku alimentacyjnego, w przypadku gdy np. dziecko jest u tego z rodziców, który zobowiązany jest na mocy wyroku sądowego do alimentacji. W tym zakresie zachowała aktualność uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 XI 1954 roku, sygn. akt 1 CO 41/54, według której zmniejszenia lub ograniczenie czasu trwania świadczeń alimentacyjnych dochodzić można tylko powództwem opartym na art. 41 k.r. (obecnie - art. 138 k.r.o.). Tym samym, obowiązek alimentacyjny w zakresie orzeczonym przez sąd trwa tak długo jak sąd nie orzeknie o ustaniu lub zmianie tego obowiązku.

 

Powyższe nie oznacza, że działająca w imieniu małoletniego uprawnionego matka dziecka ma prawo żądać zapłaty alimentów za okres, w którym cały ciężar utrzymania małoletniego przejął na siebie zobowiązany do alimentów pieniężnych ojciec. Z przepisów wynika jedynie taki fakt, że można na podstawie wydanego orzeczenia sądu dochodzić na drodze egzekucji orzeczonych alimentów. Wręcz przeciwnie, w takim przypadku winna ona zrezygnować z żądania zapłaty alimentów, co więcej w tym okresie, w którym nie jej obowiązek alimentacyjny nie polega w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego, to ona winna świadczyć na rzecz małoletniego.

 

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 07.01.1998 roku sygn. akt III CKN 576/97 o zakresie obowiązku alimentacyjnego decyduje ustawowy obowiązek alimentacyjny, a nie orzeczony. Oznacza to, że roszczenie alimentacyjne małoletniego dziecka względem rodziców (art. 135 par. 1 w zw. z art. 133 par. 1 kro) powstaje, pomimo istnienia prawomocnego wyroku zasądzającego alimenty, w zakresie w jakim nie zostały zaspokojone usprawiedliwione potrzeby dziecka. Jeżeli więc po wydaniu wyroku zaszła zmiana stosunków (art. 138 kro) w postaci wzrostu usprawiedliwionych potrzeb dziecka to należy uwzględniać zakres obowiązku alimentacyjnego według tego zmienionego stanu faktycznego.

Reasumując, matka dziecka naszym zdaniem nie tylko nie jest uprawniona do żądania alimentów za okres, gdy uprawniony małoletni przebywał u ojca, który zobowiązany jest do alimentów, ale za ten okres sama winna świadczyć na rzecz uprawnionego małoletniego. Należy pamiętać, że po pierwsze do świadczeń alimentacyjnych zobowiązani są rodzice, a uprawnionym zaś jest małoletni, a nie jego matka. Jeżeli nie realizuje się obowiązku alimentacyjnego poprzez osobiste starania o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego, to obowiązek ten winien być spełniony poprzez zapłatę na rzecz małoletniego odpowiedniej kwoty pokrywającej w całości lub w części koszty jego utrzymania lub wychowania. Natomiast aby zabezpieczyć się przed ewentualnym skierowaniem przez matkę wniosku o egzekucję świadczeń alimentacyjnych przez komornika, należałoby na podstawie art. 138 k.r.o. żądać zmiany orzeczenia sądu.

 

Jarosław Olejarz

www.SerwisPrawa.pl