Możliwości zarobkowe zobowiązanego do alimentów, a ich wysokość

Zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Zatem istotne są w przypadku ustalenia zakresu obowiązku alimentacyjnego dwie przesłanki, uzasadnione potrzeby uprawnionego oraz możliwości zobowiązanego. Zatem w razie zmiany jednej z tych dwóch wymienionych przesłanek, można żądać zmiany ustalonego obowiązku alimentacyjnego. Zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych, może zatem wystąpić do sądu o obniżenie wysokości zasądzonych alimentów, jeżeli zmianie uległy jego zarobkowe lub majątkowe możliwości. Przyjmuje się, iż uzasadnione jest obniżenie wysokości orzeczonych alimentów w przypadku:

Zmianę taką może uzasadniać także całkowita utrata przez zobowiązanego możliwości uzyskania jakichkolwiek dochodów np. na skutek ciężkiego kalectwa powodującego całkowitą niezdolność do pracy. Zmiana może być uzasadniona także zmianą pracy, nawet na mniej zyskowną (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12.03.1973 roku, sygn. akt III CRN 6/73). Zgodnie z tym wyrokiem, istnienie ważnego powodu do zmiany zatrudnienia na mniej zyskowne powodującej zmniejszenie się zarobków zobowiązanego do alimentacji może stanowić podstawę do żądania obniżenia alimentów na podstawie art. 138 k.r.o., chyba, że pogorszeniu się sytuacji zarobkowej zobowiązanego do alimentacji odpowiada równoznaczny wzrost potrzeb uprawnionych do alimentacji, a zasądzone na rzecz uprawnionych alimenty nie przekraczają możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Same możliwości zarobkowe zobowiązanego nie zawsze są utożsamiane z wysokością faktycznie osiąganych dochodów. W przypadkach uzasadnionych, możliwości zarobkowe obejmują także zarobki, które zobowiązany jest w stanie uzyskać, lecz nie osiąga ich z przyczyn nie zasługujących na usprawiedliwienie np. ponosi straty z tytułu działalności gospodarczej nadmiernie inwestując pieniądze, albo osoba zobowiązana nie wykonuje wyuczonego i dobrze wynagradzanego zawodu, pracuje w niepełnym wymiarze godzin, bądź też pracuje dorywczo. Stanowisko takie wynika z uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 16 grudnia 1987 roku, sygn. akt III CZP 91/86.

Reasumując, naszym zdaniem może wystąpić Pan o zmianę orzeczenia alimentacyjnego, wskazując na brak możliwości zadośćuczynienia swoim obowiązkom, z uwagi na nadmierne obciążenie świadczeniami alimentacyjnymi, w stosunku do możliwości zarobkowych i majątkowych. Podstawą zmiany musi być jednak zmiana okoliczności (art. 138 k.r.o. - W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego). Podstawą takiej zmiany może być właśnie obniżenie osiąganych dochodów (zmniejszenie stawki wynagrodzenia), a także powstanie dodatkowych zobowiązań, np. związanych z zaspakajaniem własnych potrzeb mieszkaniowych (kredyt na mieszkanie). Jednocześnie może Pan wskazać, że cześć obowiązku alimentacyjnego wykonuje Pan także poprzez osobiste starania o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego (małoletnich dzieci), zgodnie z treścią art. 135 § 2 k.r.o.

 

Mając powyższe na uwadze, naszym zdaniem powinien Pan wystąpić w szczególności o zmniejszenie zasądzonych alimentów na dzieci (np. do kwoty po 500 zł na dziecko), co nie wyklucza możliwości także żądania obniżenia lub uchylenia alimentów zasądzonych na byłą żonę. Ostatnia nowelizacja wprowadziła art. 144 (1) k.r.o. zgodnie z którym, zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka.

W postępowaniu o zamianę obowiązku alimentacyjnego, sąd na podstawie zebranych dowodów w sprawie, dokona oceny potrzeb uprawnionego oraz możliwości zobowiązanego. Ocena sądu jest niezawisła, stąd jeden sąd może się przychylić do Pana wniosku, a inny nie.

W celu ustalaniu prawidłowej wysokości alimentów, strony procesu powinny dostarczać sądowi dowody na poparcie swych twierdzeń. Dowody powinny być w miarę możliwości załączane przy składaniu pozwu (strony mogą je jednak składać także w trakcie procesu). Dowodami takimi mogą być rachunki dokumentujące wszelkie wydatki, obciążenia kredytami i pożyczkami, zaświadczenia o zarobkach, dokumenty zaświadczające o posiadanym majątku, dyplomy ukończenia szkół, rozliczenia podatkowe, zaświadczenia o kontynuowaniu nauki, zaświadczenia o stanie zdrowia itd. W przypadku braku dokumentów można korzystać z zeznań świadków.

 

www.SerwisPrawa.pl