Sama zmiana stosunków nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego

Przede wszystkim zobowiązany do alimentów na podstawie orzeczenia sądu nie może zaprzestać wykonywania tego obowiązku, tylko z tego powodu, że jego zdaniem obowiązek taki wygasł. Zgodnie z art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Zmiana wyroku lub umowy, którą ma na względzie art. 138 k.r.o., może polegać między innymi na stwierdzeniu ustania obowiązku alimentacyjnego, wobec odpadnięcia którejś z przesłanek uzasadniających ten obowiązek, czy to po stronie uprawnionej, czy to po stronie zobowiązanej. Przy ocenie, czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego w myśl art. 138 k.r. i op., należy brać pod uwagę wszelkie okoliczności mogące świadczyć o zmianie stosunków, a zwłaszcza możliwości zarobkowych i majątkowych stron. Samo zawarcie związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną do alimentów nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, gdyż nadal mogą istnieć przesłanki przemawiające za jego trwaniem (choćby niedostatek). Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Aby zatem obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka ustał, konieczne jest ustalenie, że dziecko jest w stanie samo się utrzymać, a ponadto nie znajduje się w niedostatku.

 

Jak w wyroku z dnia 24 marca 2000 roku, stwierdził Sąd Najwyższy (sygn. akt I CKN 1538/99), dziecko, które osiągnęło nie tylko pełnoletność, ale zdobyło także wykształcenie umożliwiające podjęcie pracy zawodowej, pozwalającej na samodzielne utrzymanie, nie traci uprawnień do alimentów, jeżeli np. chce kontynuować naukę i zamiar ten znajduje uzasadnienie w dotychczas osiąganych wynikach.

 

Natomiast pojęcie niedostatku zostało określone w wyroku Sądu Najwyższego, z dnia 5 maja 1998 roku, sygn. akt I CKN 242/98. Niedostatek - w rozumieniu art. 133 § 2 k.r.o. - polega na istnieniu takiej sytuacji, w której człowiek nie ma w ogóle lub nie ma dostatecznych własnych środków utrzymania, które mogłyby zaspokoić jego usprawiedliwione, podstawowe potrzeby.

 

Reasumując, do czasu gdy nie zostanie uchylony wyrok w zakresie orzeczonych alimentów, to zobowiązany winien te alimenty płacić. Może on wnieść do sądu wniosek o ustalenie, że obowiązek ten wygasł z uwagi na zmianę stosunków. Sąd wówczas będzie mógł sprawę rozstrzygnąć, zapoznając się z materiałem dowodowym.