Orzeczenie rozwodu na jednej rozprawie jest możliwe

Można żądać rozwodu w przypadku zaistnienia przesłanek pozytywnych wskazanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Aby sąd mógł rozpatrywać sprawę o rozwód, musi także odnieść się do przyczyn rozpadu małżeństwa, czyli konieczne jest ustalenie, jakie powody sprawiły, że rozkład ten nastąpił. Bez wyjaśnienia okoliczności, które wywołały rozkład, nie byłoby możliwe rozstrzygnięcie, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia, o czym sąd obowiązany jest orzec stosownie do art. 57 § 1 k.r.i.o. Jest to również potrzebne w sprawach, w których obie strony rezygnują z orzeczenia o winie, gdyż takie stanowisko stron nie zwalnia sądu od obowiązku oceny rozkładu z punktu widzenia jego zupełności i trwałości. Wreszcie ustalenie przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego może mieć zasadnicze znaczenie dla oceny, czy żądanie rozwodu nie jest w okolicznościach sprawy sprzeczne z zasadami współżycia społecznego albo czy z żądaniem tym nie występuje małżonek wyłącznie winny, a w wypadku gdy rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia – czy z zasadami tymi nie jest sprzeczna odmowa drugiego małżonka wyrażenia zgody na rozwód.

 

Aby sąd mógł orzec rozwód musi stwierdzić, że zachodzą dwie przesłanki – nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Rozkład jest zupełny, gdy nie istnieje między małżonkami więź duchowa, fizyczna ani gospodarcza. Gdy jednak przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami. Natomiast nawet sporadyczne tylko stosunki fizyczne między małżonkami z reguły będą wskazywać, że rozkład pożycia nie jest jeszcze zupełny. Do uznania, że rozkład jest trwały, nie jest konieczne stwierdzenie, że powrót małżonków do pożycia jest bezwzględnie wyłączony. Wystarczy oparta na doświadczeniu życiowym ocena, że w okolicznościach sprawy powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi. Należy przy tym mieć na uwadze indywidualne cechy charakteru małżonków”. Czyli można powiedzieć, że zupełny rozkład pożycia małżeńskiego występuje wówczas, gdy pomiędzy małżonkami nie występują więzi o charakterze duchowym, fizycznym i gospodarczym.

Jeżeli rozwód ma być bez orzekania o winie, to najczęstszą przyczyną wskazywaną w czasie rozprawy jest różnica charakterów. Trudno jest sprecyzować okoliczności, które mogą wskazywać na taką przesłankę rozpadu małżeństwa. Bez dokładniejszego sprecyzowania, na czym polega, jak się na zewnątrz przejawia i jaki wywiera wpływ na pożycie małżeńskie, brak jest podstaw do oceny, czy różnica charakterów stała się przyczyną rozkładu20. Sama niezgodność charakterów małżonków, będąca rzeczą zwykłą w małżeństwie, nie świadczy jeszcze o rozkładzie pożycia małżeńskiego i nie stanowi przyczyny rozwodu21. Małżonkowie, wskazując na niezgodność charakterów, wskazują np. na różne podejście do życia, cele stawiane sobie oraz współmałżonkowi, a także często różnice w wykształceniu, światopoglądzie, np. różnice religijne, czy też różnice w wieku, które powodują różne spojrzenie na te same sprawy.

 

Reasumując aby postępowanie w sprawie o rozwód odbyło się na jednej rozprawie, to konieczne będzie ustalenie pomiędzy małżonkami przed tą rozprawą wspólnego stanowiska co do rozkładu pożycia małżeńskiego. Przede wszystkim sąd na pierwszej rozprawie będzie namawiał strony do mediacji, jednakże nie może wbrew stanowisku małżonków skierować ich do mediacji. Jeżeli oboje małżonkowie zatem będą przeciwni skierowaniu ich do postępowania mediacyjnego, wówczas sąd zmuszony jest do przeprowadzenia postępowania sądowego. Jeżeli w pozwie oraz odpowiedzi na pozew strony nie zgłosiły żadnych świadków, sąd przystąpi do przesłuchania stron.

Podstawowe kwestie jakie będą poruszane przez sąd, to ustalenie faktów czy doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Sąd będzie chciał ustalić, czy miedzy małżonkami istnieje jeszcze szansa na uratowanie małżeństwa, zwłaszcza w sytuacji gdy małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dziecko. Chodzi o ustalenie, czy orzeczenie rozwodu nie spowoduje negatywnych skutków dla dziecka.  W szczególności sąd będzie pytał małżonków o to kiedy ustały kontakty cielesne, od kiedy nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, jakie są powody zaistniałego stanu rzeczy. Jeżeli małżonkowie będą zgodnie i spójnie odpowiadać na pytania sądu, w ten sposób, że sąd dojdzie do przekonania, że pomiędzy małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, orzeczenie rozwodu może nastąpić na pierwszej rozprawie.