Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Podział wkładu mieszkanowego i prawa lokatorskiego do lokalu mieszkalnego

Kategoria: Prawo rodzinne i opiekuńcze
Słowa kluczowe: podział majątku

Jesteśmy po rozwodzie 5 lat. Nie mamy żadnego podziału majątku, jedynie w wyroku rozwodowym jest ustalony sposób korzystania z mieszkania (1 pokój powódce i 1 pozwanemu). Mieszkanie otrzymaliśmy w czasie trwania małżeństwa. Głównym najemcą był i jest mąż. Czy możemy wykupić to mieszkanie w drodze porozumienia oboje po połowie jako dwóch właścicieli mieszkania? Zrzeczenie się jednej ze stron na rzecz drugiej będzie powodowało brak możliwości mieszkania w tym lokalu, a spłata w sądzie dotyczy jedynie wkładu lokatorskiego - za taka kwotę nie można kupić nawet najmniejszego lokum. Czy istnieje jakakolwiek jeszcze inna możliwość wykupu abyśmy mieli oboje prawo do tego mieszkania?

Zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku, o spółdzielniach mieszkaniowych, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może należeć do jednej osoby albo do małżonków. Jednak po ustaniu małżeństwa wskutek rozwodu (lub po unieważnieniu małżeństwa) małżonkowie powinni w terminie jednego roku zawiadomić spółdzielnię, któremu z nich przypadło spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, albo przedstawić dowód wszczęcia postępowania sądowego o podział tego prawa. Jeżeli małżonkowie nie dokonają czynności związanych z podziałem prawa, spółdzielnia winna wyznaczyć im w tym celu dodatkowy termin, nie krótszy niż 6 miesięcy, uprzedzając o skutkach, jakie może spowodować jego niezachowanie. Po bezskutecznym upływie tego terminu spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Z powyższego wynika, że w obecnej sytuacji musiałaby Pani wnieść powództwo o podział majątku dorobkowego, w tym spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Zgodnie z art. 43 § 1 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), co do zasady, oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Ponadto zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1996 roku, sygn. akt II CKU 10/96, z chwilą ustania wspólności ustawowej wspólność ta - dotychczas bezudziałowa - uległa przekształceniu. Od tej chwili małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, stanowiącym ich dorobek, niezależnie od tego, w jakim stopniu każdy z nich przyczynił się do jego powstania. Oznacza to, że dokonując podziału majątku wspólnego sąd może dokonać podziału tego majątku, w tym wniesionego wkładu oraz prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego, przyznając każdemu z małżonków równy udział wynoszący połowę.  
Dopiero z ważnych powodów, każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Pod pojęciem "przyczynienia się" małżonków do powstania majątku wspólnego, którego sprecyzowanie - jak podkreśla się w piśmiennictwie - natrafia na trudności, należy rozumieć nie tylko działania małżonków prowadzące bezpośrednio do powiększenia substancji majątku wspólnego, ale całokształt ich starań o założoną przez zawarcie małżeństwa rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb. O stopniu tego przyczynienia się nie decyduje wyłącznie wysokość zarobków lub innych dochodów osiąganych przez małżonków. U podstaw art. 43 § 2 k.r.o. leży założenie, że tylko w małżeństwie prawidłowo funkcjonującym usprawiedliwione są równe udziały w majątku wspólnym, mimo że małżonkowie przyczyniali się do jego powstania w różnym stopniu. Opiera się ono na więzach osobistych i gospodarczych między małżonkami oraz na obowiązku wzajemnej pomocy. To założenie odpada jednak, gdy małżonek rażąco lub uporczywie naruszał swe obowiązki wobec rodziny bądź doprowadził do zawinionego rozkładu pożycia, choćby znalazł on wyraz tylko w separacji faktycznej, a do rozwodu nie doszło. Kwestia winy nie jest więc bez znaczenia przy ocenie "ważnych powodów", dlatego przyjmuje się, że   art. 43 § 2 k.r.o. nie powinien działać na niekorzyść małżonka, któremu nie można przypisać winy. W tym właśnie duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 listopada 1972 r., III CRN 235/72 (OSNC 1973, nr 10, poz. 174) i   postanowieniu z dnia 26 listopada 1973 r., III CRN 227/73 (OSNC 1974, nr 11, poz. 189). Z przytoczonych orzeczeń wynika, że ważne powody w rozumieniu   art. 43 § 2 k.r.o. nie zachodzą w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz wówczas, gdy małżonek, przeciwko któremu zostało skierowane żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. 
Reasumując spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone w czasie trwania małżeństwa dla zaspokojenia potrzeb rodziny należy do obojga małżonków bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, a wkład mieszkaniowy, gdy stosunki majątkowe podlegają wspólności ustawowej, należy również do obojga małżonków i to bez względu na pochodzenie środków, z jakich został zgromadzony. Zatem w przypadku podziału zgromadzonego wkładu oraz posiadanego prawa do lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, każdy z małżonków winien uzyskać równy udział w tych składnikach majątku.
 
Naszym zdaniem możliwe jest złożenie wniosku do spółdzielni mieszkaniowej o przekształcenie lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w prawo własności, gdzie oboje małżonkowie wystąpią jako wnioskodawcy zaznaczając, że przysługuje im udział wynoszący ½ we wniesionym wkładzie oraz prawie do lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia winna wówczas zawrzeć umowę o ustanowienie odrębnego prawa własności lokalu z obojgiem byłych współmałżonków, występujących jako współwłaściciele. W razie gdyby spółdzielnia odmówiła zawarcia takiej umowy, konieczne będzie przeprowadzenie postępowania o podział majątku dorobkowego ew. zawarcie przez byłych małżonków w tym zakresie umowy przed notariuszem.
 
Porady prawne / Pomoc prawna
Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2009-03-02
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo rodzinne i opiekuńcze
Słowa kluczowe: podział majątku
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2014 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.