Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Przedsiębiorstwo jako składnik majątku wspólnego małżonków

Żona złożyła pozew rozwodowy. Mieszkaliśmy oboje w mieszkaniu własnościowym należącym do teściowej. Oboje jesteśmy tam zameldowani. Czy mam jakieś prawo do lokalu? Wspólnie z żoną prowadziliśmy zakład kosmetyczny, na który pieniądze dostała żona z PUP i z naszych oszczędności. Teraz po rozwodzie zostaje bez grosza, czy mam jakieś prawo do owej działalności. Nie mieliśmy rozdzielności majątkowej. Lokal jest wynajmowany i wszystkie aparatury i maszyny kupione zostały na firmę.

Kwestie ustroju majątkowego małżonków regulowane są przez Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej k.r.o.). Zgodnie z art. 31 k.r.o. co do zasady, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego nie wejdą tylko te przedmioty majątkowe, które przez prawo zostały wyraźnie określone jako wchodzące do majątku odrębnego każdego z małżonków. Zgodnie z art. 33 k.r.o.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1)      przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2)      przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3)      prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4)      przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5)      prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6)      przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7)      wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8)      przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9)      prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10)    przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

 

 

Bezsporne jest, że dochody uzyskiwane przez małżonka z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej stanowią majątek wspólny małżonków, a zatem każdy z małżonków partycypuje niejako także w rozwoju działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z małżonków. Jeżeli składniki majątkowe wchodzące w skład przedsiębiorstwa zostały nabyte z majątku wspólnego i weszły do tego majątku, to również w tym zakresie każdy z małżonków w razie podziału majątku dorobkowego może żądać przy podziale odpowiedniego udziału w tych składnikach majątkowych.

 

 

Prawo stosuje domniemanie prawne, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, co oznacza że zasadniczo majątek dzieli się po równo. Nie oznacza to, że wszystkie składniki należy tak dzielić, w pewnym zakresie małżonkowie mogą umówić się także na dokonanie podziału poprzez spłatę jednego z małżonków. Ponadto z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Oznacza to, że można żądać podziału majątku w taki sposób, aby uwzględnić przyczynienie się każdego z małżonków do jego powstania. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Warunkiem ustalenia nierównych udziałów jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie istnienia ważnych powodów oraz przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu. Przez ważne powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek nie przyczynił się.

 

 

Również gdyby uznać, że określone składniki wchodzące w skład przedsiębiorstwa stanowią majątek odrębny małżonka, to także należy ustalić czy w tym zakresie nie następowała sytuacja, w której ze środków stanowiących majątek wspólny dokonywane były nakłady na majątek odrębny małżonków.

 

 

Reasumując, żądając podziału majątku wspólnego należy określić jakie składniki stanowią majątek wspólny a jakie do tego majątku nie wchodzą. W opisanym stanie faktycznym mieszkanie należące do teściowej w żadnej mierze nie wchodzi do majątku wspólnego, nie stanowi nawet majątku odrębnego współmałżonka, tym samym żądanie zwrotu ewentualnych nakładów poczynionych na to mieszkanie może być zgłaszane tylko do właściciela mieszkania. Właściciel ten może jednak się bronić zarzutami związanymi z tym, że było to użyczenie a sam nie wyrażał zgody na dokonywanie jakichkolwiek nakładów. Tym samym nie będzie zobowiązany do zwrotu korzyści jaką uzyskał. Inaczej jednak sprawa może wyglądać co do składników majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez jednego z małżonków, w tym wypadku może istnieć roszczenie o podział ich, w przypadku gdy weszły one do majątku wspólnego, lub współmałżonek może mieć roszczenie o zwrot nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek odrębny drugiego małżonka (gdyby takie nakłady były poczynione, a przedsiębiorstwo nie weszłoby do majątku wspólnego).

 

  

Jeżeli chodzi o koszty sądowe w sprawie o podział majątku między małżonkami, to zgodnie z ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398), uzależnione są od tego, czy wniosek o podział majątku zawiera uzgodniony przez byłych małżonków plan podziału czy też nie. Wniosek o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej podlega opłacie sądowej w wysokości 1.000 zł, a jeżeli wniosek o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowe zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, wówczas opłata sądowa wynosi 300 zł. Opłatę uiszcza strona wnosząca powództwo, przy czym w razie jego uwzględniania sąd orzec może o zwrocie kosztów sądowych lub o ich podziale pomiędzy stronami. Można także złożyć do sądu wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, jeżeli strona nie jest ich w stanie uiścić bez uszczerbku dla utrzymania siebie oraz rodziny. W przypadku gdy zwrot nakładów będzie odbywał się na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, wówczas opłata sądowa wyniesie 5% wartości przedmiotu sporu, czyli żądanego zwrotu poniesionych nakładów.

 

 

Porady prawne / pomoc prawna

www.SerwisPrawa.pl

Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2012-06-25
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo rodzinne i opiekuńcze
Słowa kluczowe: podział majątku, majątek wspólny, przedsiębiorstwo, majątek odrębny, zwrot nakładów, majątek dorobkowy, małżeństwo, małżonkowie
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
® 2008 - 2022 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.