Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Zwrot nakładów poczynionych przez małżonka na majątek odrębny współmałżonka

W 1979 roku kupiłem gospodarstwo rolne, które po 10 latach sprzedałem. W chwili zakupu byłem kawalerem, potem zawarłem związek małżeński. Po sprzedaniu gospodarstwa zainwestowałem pieniądze w budowę domu na działce, którą brat żony darował jej wcześniej. Próbowałem przekonać żonę, że darowizna powinna być dla nas obojga, ponieważ byliśmy małżeństwem. Myślałem, że tak jest fair. Niestety żona była nieustępliwa. W trakcie małżeństwa dokupiłem grunty na powiększenie gospodarstwa, które darowałem żonie, ponieważ przekonywała mnie ze tak będzie lepiej, ze względu na utrzymanie statusu gospodarstwa rolnego tejże nieruchomości. Przez lata pracowałem, zaciągałem kredyty i budowałem. Żona nie pracowała, oprócz krótkiego okresu czasu. Niestety żona, coraz częściej uważała, że jest to wyłącznie jej własność i ja mogę tylko sluchać - im więcej domu skończonego tym więcej arogancji i przeświadczenia, że nie potrzebuje mnie. Co mogę zrobić po orzeczeniu rozwodu? Czy mogę wystąpić o zwrot części ogromnych nakładów poniesionych na zagospodarowanie zapuszczonej dzialki, budowę domu? Jakie są moje szanse w tym postępowaniu? Od czego zacząć i ile to może kosztować?

Kwestie ustroju majątkowego małżonków regulowane są przez Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej k.r.o.). Zgodnie z art. 31 k.r.o. co do zasady, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Bezsporne jest, że gospodarstwo rolne, którego był Pan właścicielem w chwili zawierania związku małżeńskiego stanowiło Pański majątek odrębny. Tym samym środki uzyskane ze sprzedaży tego gospodarstwa, na podstawie art. 33 pkt. 10 k.r.o. także stanowiły Pański majątek odrębny. Zgodnie z tym przepisem, do majątku osobistego każdego z małżonków, należą przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.  
 
W opisanym stanie faktycznym, zachodzi sytuacja, w której z własnych środków (stanowiących Pański majątek odrębny) dokonywał Pan nakładów na majątek odrębny Pańskiej żony.  W przypadku orzeczenia przez sąd rozwodu, małżonkowie mogą żądać (także w samym postępowaniu rozwodowym) podziału majątku wspólnego. Co do zasady, majątek wspólny małżonków podlega równemu podziałowi, gdyż zgodnie z art. 43 k.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Warunkiem ustalenia nierównych udziałów jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie istnienia ważnych powodów oraz przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu. Przez ważne powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek nie przyczynił się.
 
Powyższy przepis odnosi się jednak jedynie do podziału majątku wspólnego. W opisanym przypadku, chodzi raczej o zwrot nakładów czynionych przez jednego z małżonków z jego majątku osobistego, na majątek osobisty drugiego z małżonków. Podstawą żądania zwrotu nakładów poczynionych przez małżonka na majątek osobisty współmałżonka jest art. 45 k.r.o. Zgodnie z tym przepisem, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Z treści tego przepisu zatem wynika, że istnieje możliwość żądania zwrotu nakładów:
§ poczynionych przez małżonka z majątku osobistego na majątek wspólny,
§ poczynionych z majątku wspólnego małżonków, na majątek osobisty małżonków.
 
Przepisy nie zawierają jednak podstawy do żądania zwrotu nakładów poczynionych przez współmałżonka z jego majątku osobistego, na majątek osobisty współmałżonka. Nie oznacza to jednak, że zwrotu takich nakładów nie może Pan żądać. Podstawą prawną jednak będą przepisy kodeksu cywilnego, w zakresie zwrotu nakładów poczynionych przez jedną osobę na rzecz stanowiącą własność innej osoby (aby określić samą podstawę prawną ewentualnych roszczeń konieczne byłoby ustalenie charakteru w jakim nakłady te Pan czynił – z opisu wynika, że był Pan posiadaczem zależnym).
 
Reasumując, ma Pan możliwość żądania zwrotu poczynionych nakładów, różna może być jednak podstawa prawna żądania ich zwrotu. Jeżeli nakłady na gospodarstwo rolne żony pochodziły ze środków stanowiących Pana majątek odrębny oraz jednocześnie ze środków wspólnych (np. wchodzących w skład majątku wspólnego dochodów), wówczas można żądać rozliczenia na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a jeżeli wyłącznie z Pana majątku odrębnego, wówczas zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.
 
Z opisu wynika, że sprawa jest dość skomplikowana pod względem prawnym i dowodowym. Proponujemy zatem skorzystać z pomocy adwokata, który będzie mógł się dogłębnie zapoznać z dokumentami, a na ich podstawie sporządzić powództwo powołując się na odpowiednią podstawę prawną. Same koszty sądowe w sprawie o podział majątku między małżonkami, zgodnie z ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398), uzależnione są od tego, czy wniosek o podział majątku zawiera uzgodniony przez byłych małżonków plan podziału czy też nie. Wniosek o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej podlega opłacie sądowej w wysokości 1.000 zł, a jeżeli wniosek o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowe zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, wówczas opłata sądowa wynosi 300 zł. Opłatę uiszcza strona wnosząca powództwo, przy czym w razie jego uwzględniania sąd orzec może o zwrocie kosztów sądowych lub o ich podziale pomiędzy stronami. Można także złożyć do sądu wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, jeżeli strona nie jest ich w stanie uiścić bez uszczerbku dla utrzymania siebie oraz rodziny. W przypadku gdy zwrot nakładów będzie odbywał się na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, wówczas opłata sądowa wyniesie 5% wartości przedmiotu sporu, czyli żądanego zwrotu poniesionych nakładów.
 
Porady prawne
Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2008-05-05
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo rodzinne i opiekuńcze
Słowa kluczowe: małżeństwo, ustrój majątkowy, podział majątku, majątek osobisty, majątek wspólny, wspólność majątkowa
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Polecana kancelaria prawna
Kancelaria radców prawnych
Kancelaria Radców Prawnych Wiatr i Partnerzy
Porady prawne dla firm i instytucji, Prawo handlowe
Informacja o kancelarii pochodzi z Bazy prawników SerwisPrawa.pl
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • msejf
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2014 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.