Alimenty od dziecka na rzecz rodzica

Zgodnie z art. 87 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Realizacja tego obowiązku ustawowego realizowana jest także poprzez świadczenia alimentacyjne. W myśl art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Podstawą zatem istnienia obowiązku alimentacyjnego jest stosunek pokrewieństwa (a także w przypadku przysposobienia dziecka, gdzie dziecko takie jest traktowane przez prawo jako krewny, mimo braku faktycznego pokrewieństwa). Prawo nie dopuszcza sytuacji (poza powództwem o zaprzeczenie ojcostwa, gdzie ustalony zostaje brak pokrewieństwa i przysposobieniem) aby dokonać zmiany w zakresie pokrewieństwa, co oznacza, że nie ma możliwości ustania pokrewieństwa. Jedynie przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi, co skutkuje tym, że przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych przysposabiającego. Ustają jednocześnie prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. Jeżeli zatem nie ma wątpliwości co do ojcostwa, zerwanie więzi pokrewieństwa z Pana ojcem mogło nastąpić jedynie w przypadku przysposobienia Pana przez inną osobę dorosłą, przy czym przysposobić można jedynie osobę małoletnią, tylko dla jej dobra. Oznacza to, że obowiązek alimentacyjny mimo, że Pan tego nie chce (i mimo, że on tego obowiązku nie wykonywał) może na Panu ciążyć w stosunku do osoby Pana ojca.  

 

Zgodnie z art. 133 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Zatem zobowiązany może być Pan alimentacyjnie względem ojca biologicznego w sytuacji, gdyby znajdował się on w niedostatku. Jednakże przy ewentualnym powództwie alimentacyjnym wytoczonym przez Pana ojca, może Pan dowodzić, że obowiązek ten winien zostać wyłączony z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Wyłączenie obowiązku alimentacyjnego ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.) musi być ograniczone do zupełnie wyjątkowych wypadków. O tym czy w tym wypadku taka wyjątkowa sytuacja ma miejsce, oceni to w ewentualnym procesie sąd, po zebraniu całości materiału dowodowego. Naszym zdaniem taka właśnie sytuacja wyjątkowa zachodzi, gdyż nie może żądać alimentów osoba, która w sytuacji gdy sama była zobowiązana nie czyniła zadość takiemu obowiązkowi względem dziecka, a później domaga się od niego alimentów.

 

Może Pan domagać się alimentów od Pana ojca, nie tylko aktualnych ale za 3 lata wstecz. Zgodnie bowiem z art. 137 k.r.o. roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech. Stosownie do uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1949 r. (sygn. akt WaC 389/49), którą zachowała aktualność także na tle przepisów prawa obecnie obowiązującego, dochodzenie alimentów za czas przeszły (za okres nieprzedawniony) dopuszczalne jest jedynie wtedy, gdy pozostały jeszcze niezaspokojone potrzeby osoby uprawnionej lub nieuregulowane zobowiązania zaciągnięte u osoby trzeciej na pokrycie tych potrzeb. Oznacza to, że do chwili gdy obowiązek alimentacyjny istnieje, może Pan żądać także alimentów za owe lata wstecz.