Podział majątku współnego małżonków tylko na rzecz jednego małżonka stanowi darowiznę

Podział majątku wspólnego małżonków może nastąpić dopiero po ustaniu majątkowej wspólności ustawowej (na podstawie orzeczenia sądu, lub poprzez umowę zawartą w formie aktu notarialnego znoszącą wspólność). Po powstaniu rozdzielności majątkowej małżonkowie mogą dokonać majątku wspólnego. Na podstawie art. 43 § 1 k.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Trudno jednak mówić o podziale majątku w przypadku, gdy cały majątek ma przypaść (także za zgodą drugiego ze współmałżonków), tylko jednemu z nich. Można wówczas istotnie stwierdzić, że w takim przypadku dochodzi do darowizny. Zgodnie z art. 888 § 1 k.c. przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07 lipca 2004 roku (sygn. akt III SA 1004/03), sąd stwierdził, że darowiznę wyróżnia wśród innych czynności prawnych to, że ma na celu nieodpłatne przyznanie obdarowanemu korzyści kosztem majątku darczyńcy. Istotą darowizny jest zobowiązanie się darczyńcy do bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku.

Reasumując, naszym zdaniem, na podstawie opisu stanu faktycznego, w tym przypadku będziemy mieli do czynienia z darowizną dokonaną przez jednego z małżonków, choć z formalnego punktu widzenia małżonkowie dokonywali podziału majątku. Jednak bezpłatne przysporzenie, wskazuje na pozorność zawartego porozumienia o podziale, co w istocie miało ukryć faktyczną darowiznę. Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Darowizna taka może zostać doliczona do spadku dla potrzeb obliczenia zachowku, choć tylko na podstawie zebranych w sprawie i przedstawionych dokumentów można zająć jednoznaczne stanowisko.