Zajęcie rachunku bankowego spółki cywilnej w postępowaniu administracyjnym

W przypadku zobowiązań publicznoprawnych postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zgodnie z przepisami określonymi w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Również kwestie dotyczące zasad stosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego uregulowane zostały w przepisach art. 80 - 87 u.p.e.a. Do postępowania tego nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego, jest to postępowanie odrębne. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

 

Ja wynika z treści art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi ww. zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Ponadto podkreślić należy, iż zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 81 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków.

 

 

Reasumując, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, według ustalonego wzoru. Tytuł ten winien zawierać odpowiednie dane wskazane w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy czym należy wskazać, iż stosownie do art. 26 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające z zobowiązań podatkowych podatki. Ponadto biorąc pod uwagę możliwość zajęcia rachunku bankowego przez organ egzekucyjny, prowadzonego dla kilku osób fizycznych, jeżeli zobowiązany jest współposiadaczem rachunku, postępowanie takie należy uznać za zgodne z prawem.

 

Nie mniej jednak, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. jedynym i wyłącznym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji obowiązku przez zobowiązanego. Wszelkie działania organu egzekucyjnego mieszczące się w granicach prawa, powinny być podjęte w tym właśnie celu. Organ egzekucyjny stosując środki egzekucyjne musi mieć na uwadze treść przepisu, nakazujący stosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego, przy czym ocenę, który spośród środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwy ustawodawca postawił organowi egzekucyjnemu. Zaznaczyć jednak należy, że wybór najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego nie może być dokonywany z pominięciem celu, któremu służy prowadzone postępowanie egzekucyjne, mianowicie wyegzekwowanie obowiązku. O zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można mówić wówczas, gdy istnieją w tym względzie możliwości wyboru. Jeśli natomiast w konkretnym przypadku organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko jeden środek egzekucyjny, to wówczas nie tylko jest on uprawniony, a wręcz zobowiązany do jego zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 01.08.2007 roku sygn. akt III SA/Wa 403/07 stwierdził, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę.

Należy także zaznaczyć, że osoba trzecia, w tym przypadku wspólnik spółki cywilnej może podnosić zarzut zajęcia środków majątkowych nie należących do dłużnika. Zasadniczo zgromadzone na rachunku spółki cywilnej środki pieniężne nie są środkami żadnego ze wspólników. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 stycznia 2007 roku sygn. akt II CSK 321/06 stwierdził, że  dopóki trwa stosunek prawny spółki wspólność łączna majątku wspólnego jest nienaruszalna (art. 863 k.c.). Zajęcie rachunku bankowego spółki, gdzie znajdują się środki pieniężne nie będące zyskiem spółki (który, mógłby podlegać wypłacie w odpowiednim określonym w umowie stosunku procentowym), faktycznie powoduje, że za zobowiązania wspólnika odpowiadają wszyscy wspólnicy. Środki finansowe zgromadzone na rachunku nie stanowią przecież zysku podlegającego wypłacie i podziałowi pomiędzy wspólników, a stanowią jedynie majątek obrotowy spółki, który do czasu jego podziału stanowi współwłasność.

Tym samym zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego środki pieniężne zgromadzone na rachunku spółki nie mogą podlegać egzekucji czy to sądowej czy administracyjnej w przypadku prowadzenia jej jedynie przeciwko jednemu ze wspólników, za zobowiązania nie będące zobowiązaniami spółki cywilnej. Ponadto stosując zasady prowadzenia rachunków bankowych dla kilku osób fizycznych, jeżeli umowa rachunku bankowego nie określa udziału w współposiadaczy w tym rachunku wspólnym albo gdy dłużnik nie przedłoży takiej umowy, domniemywa się, że udziały są równe. Po ustaleniu udziału dłużnika pozostałe udziały winny być zwolnione od egzekucji.

 

Jarosław Olejarz

www.SerwisPrawa.pl