Zaległości wobec ZUS powstałe przed 1 stycznia 1999 roku mogą być dochodzone przez lat 10

Obowiązek uiszczenia składek powstał w okresie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 25 listopada 1986 roku, o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. art. 35 tej ustawy, składki na ubezpieczenie społeczne pracowników oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowych opłat, nie opłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Zgodnie z przepisami ustawy, składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat.

 

W dniu 13 października 1998 roku, została uchwalona ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 roku), która uchyliła przepisy ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, zmieniając zasady przedawnienia roszczeń. Zgodnie z art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W tym przypadku także stosuje dla egzekucji składek przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Reasumując, niezależnie pod rygorami jakich przepisów prowadzone było postępowanie egzekucyjne składek z ubezpieczenia społecznego, to każdorazowo wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawiesza bieg przedawnienia (obecnie, wcześniej następowało jego przerwanie), do czasu w jakim postępowanie to było prowadzone. Bieg przedawnienia po przerwaniu biegnie na nowo, a przy zawieszeniu nie wlicza się okresu przedawnienia. Tym samym, z uwagi na wszczęcie i prowadzenie egzekucji terminy przedawnienia prawdopodobnie nie nastąpiły. Natomiast w stosunku do zaległości powstałych przed 1999 rokiem, naszym zdaniem będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 25 listopada 1986 roku, o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, tym samym na mocy art. 35 ust. 4 składek nie można dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat.  

 

Nasze stanowisko wynika z ogólnej zasady prawa, nie stosowania przepisów prawa wstecz (lex retro non agit). Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, zasada niedziałania prawa wstecz stanowi istotny element demokratycznego państwa prawnego. Charakterystyczne może być w tym względzie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 30.11.1993 r., K 18/92 (OTK 1993, z. 2, poz. 41), w którym znajduje się następujący pogląd: „Zasada niedziałania prawa wstecz stanowiła wielokrotnie przedmiot rozważań Trybunału Konstytucyjnego: Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się o jej znaczeniu jako istotnym składniku konstytucyjnej zasady państwa prawnego (...). Trybunał Konstytucyjny wyjaśniał, że ustawa działa z mocą wsteczną, kiedy początek jej stosowania ustalony został na czas wcześniejszy aniżeli ten, w którym ustawa stała się obowiązująca, to jest, w którym została prawidłowo ogłoszona. Treścią zasady lex retro non agit jest bowiem zakaz nadawania prawu mocy wstecznej. Zakaz ten dotyczy zwłaszcza przepisów normujących prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadzi to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego. Przyjmując tę zasadę za podstawę porządku prawnego, Trybunał Konstytucyjny nie wyklucza jednak możliwości odstąpienia od niej w szczególnie uzasadnionych okolicznościach.”

 

Porady prawne

www.SerwisPrawa.pl