Zniszczenie cudzego dokumentu, może stanowić przesłankę odpowiedzialności karnej

Należy zaznaczyć, że w opisanym przepisie nie chodzi o dokument w potocznym tego słowa znaczeniu, lecz na gruncie prawa karnego. Dokumentem na gruncie prawa karnego jest przedmiot, który samoistnie stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności, mającej znaczenie prawne. Jak wynika z definicji legalnej określonej w art. 115 § 14 k.k. dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne. Z punktu widzenia zatem odpowiedzialności karnej sprawcy, za zniszczenie uszkadzanie, czynienie bezużytecznym, ukrywanie lub usuwanie dokumentu, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać, jest fakt aby przedmiot materialny miał walor dokumentu na gruncie prawnym. Ocena czy mamy do czynienia z dokumentem w konkretnej sprawie może zostać wyprowadzona po rozważeniu wszystkich elementów składających się na aspekt prawny pojęcia dokument i dopiero wykluczenie określonych w art. 115 § 14 k.k. przesłanek nadających taki walor określonemu przedmiotowi (innemu zapisanemu nośnikowi informacji), a więc stwierdzenie, że nie jest z tym przedmiotem (innym zapisanym nośnikiem informacji) związane żadne prawo, a także, że jego treść nie stanowi dowodu prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne, daje podstawę do stwierdzenia, że dany przedmiot (inny zapisany nośnik informacji) nie posiada takiej cechy[1]. Użyte w przepisie pojęcie dokumentu, którym sprawca nie ma prawa wyłącznie dysponować jest każdy dokument, który spełnia chociażby jedną z następujących cech:

Zakaz określony w art. 276 k.k. w indywidualnych przypadkach, w zależności od rodzaju i treści dokumentu, może wynikać z przepisu prawa, decyzji odpowiedniego organu, umowy, czynności jednostronnych właściciela dokumentu, a nawet okoliczności faktycznych. Przedmiotem ochrony objętym treścią dyspozycji jest wiarygodność dokumentów, a przedmiotem zamachu sprawcy są prawa osób lub instytucję. Strona przedmiotowa przedmiotowego czynu zabronionego polega na niszczeniu, uszkadzaniu, czynieniu bezużytecznym, ukrywaniu lub usuwaniu przez sprawcę dokumentu, którym nie ma on prawa wyłącznie rozporządzać. Opisane zachowanie należy interpretować zgodnie z potocznym znaczeniem tych słów. Czyn zabroniony z art. 276 k.k., w zakresie wszystkich czynności sprawczych, może być popełniony tylko z winy umyślnej. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi.

 

Reasumując, aby mówić o odpowiedzialności prawnej za zniszczenie dokumentu, przedmiot ten musi mieć walor prawny dokumentu, tzn. musi on samoistnie stanowić dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności, mającej znaczenie prawne. Nie każde podpisane własnoręcznie dokumenty w znaczeniu potocznym będą mieć ten walor, gdyż sam rodzaj pisma, nie przesądza jeszcze o charakterze prawnym tego przedmiotu jako dokumentu w rozumieniu prawa karnego materialnego. Zakładając jednak, że mielibyśmy do czynienia w opisanym stanie faktycznym z dokumentem na gruncie prawa karnego, wówczas osoba trzecia, która nie ma prawa wyłącznie rozporządzać takim dokumentem, w przypadku jego świadomego zniszczenia może podlegać odpowiedzialności karnej zgodnie z treścią art. 276 k.k.

Jarosław Olejarz

www.SerwisPrawa.pl