Odpowiedzialność współmałżonka za długi związane z działalnością gospodarczą współmałżonka

Zgodnie z Art. 117 § 2 kc (kodeksu cywilnego), po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
Jeżeli zatem nastąpi przedawnienie, może Pani powołać się na zarzut przedawnienie i odmówić zapłaty, wówczas wierzyciel nie może żądać zapłaty (np. na drodze sądowej).
Okresy przedawnienia są jednak różne dla różnych rodzajów zobowiązań. W prawie cywilnym, generalna zasada mówi, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata (art. 118 kodeksu cywilnego). Pani mąż prowadził działalność gospodarczą, podobnie jak jego kontrahenci, stąd dla zobowiązań z działalności gospodarczej zasadą jest przedawnienie roszczeń po trzech latach.

Jednakże zgodnie z art. 125 § 1 k. c. roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju... przedawniają się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy.

Bieg przedawnienia roszczenia maże zostać jednak przerwany przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że biegnie on na nowo.

W zakresie zobowiązań podatkowych przepisy prawa cywilnego nie znajdują zastosowania, zobowiązania takie co do zasady przedawniają się z upływem 5 lat licząc od końca roku (odmiennie niż w prawie cywilnym), w którym upłynął termin płatności zobowiązania. Bieg ten może być jednak przerwany lub zawieszony, podobnie jak przy zobowiązaniach cywilnoprawnych.

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Wierzyciel może chcieć sięgnąć do majątku wspólnego małżonków, który może być podstawą jego zaspokojenia. Wierzyciel musi w tym celu wystąpić z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności na współmałżonka dłużnika, gdyż wówczas tylko ma tytuł uprawniający go do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków. W niektórych przypadkach zaciągnięcie zobowiązania wymaga zgody współmałżonka (aby móc później żądać zaspokojenia z majątku wspólnego). Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do:

1. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków,
2. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal,
3. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
4. darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

Nie da się wprost odpowiedzieć, czy w danym przypadku zgoda małżonka była wymagana i czy powstały dług obciąża majątek wspólny małżonków, czy tylko jedynie majątek odrębny. Dla konkretnej oceny konieczna byłaby ocena dokumentów w danej sprawie. W przypadku żądania wierzyciela skierowanego do majątku wspólnego małżonków, małżonek może podjąć kroki prawne, np. poprzez powództwo przeciwegzekucyjne, celem pozbawienia klauzuli wykonalności tytułu wykonawczego.
Odpowiedzialność za długi współmałżonka zależeć będzie także od daty powstania długu. Datą graniczną jest 20 stycznia 2005 roku, kiedy to weszła w życie nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1691) zmieniająca m.in. zapisy o stosunkach majątkowych małżonków. Do długów powstałych przed 20 stycznia stosuje się stare regulacje. W szczególności zgodnie z uprzednio obowiązującymi przepisami majątek wspólny nie podlegał ochronie przed roszczeniami wierzycieli, chyba że czynność będąca źródłem zobowiązania została zawarta z przekroczeniem uprawnień do zarządzania majątkiem wspólnym.

Porady prawne
Internetowa Kancelaria Prawna
www.SerwisPrawa.pl