Dożywocie a spadek

Z przedstawionego przez Panią stanu faktycznego wynika, iż w roku 1984 rodzice Pani męża przenieśli własność gospodarstwa rolnego na jego rzecz, w zamian za zapewnienie rodzicom dożywotniego utrzymania (dożywocie). Umowa o dożywocie jest umową przenoszącą własność nieruchomości, z jednoczesnym obciążeniem jej na rzecz zbywcy użytkowaniem (ograniczonym prawem rzeczowym). Tym samym powyższe gospodarstwo rolne nie wchodzi w skład masy spadkowej po rodzicach Pani męża, gdyż zostało one skutecznie przeniesione na podstawie aktu notarialnego na Pani męża. Wszelkie służebności na rzecz uprawnionej z umowy dożywocia (mamy Pani męża) ustaną z chwilą jej śmierci, tym samym ustaną ograniczone prawa rzeczowe z umowy dożywocia.

Pani mąż jako właściciel gospodarstwa, może co do zasady swobodnie wedle swej woli dysponować przedmiotowym prawem własności nieruchomości, z ograniczeniami wynikającymi z przepisów kodeksu cywilnego (np. w przypadku przeniesienia własności nieruchomości otrzymanych na podstawie umowy o dożywocie, uprawniony z tej umowy może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę). Może zatem przenieść prawo własności tego gospodarstwa na własne dzieci.

Dziedziczeniu po zmarłym podlegają składniki majątku należące do spadkodawcy, czyli te które nie zostały objęte umową dożywocia lub przekazane w formie darowizny (np. ruchomości lub inne nieruchomości nie obciążone prawem dożywocia). O ile spadkodawca nie sporządzi testamentu, spadkobiercy będą dziedziczyć na podstawie ustawy. Każdy z rodzeństwa dziedziczy w częściach równych, czyli w tym przypadku po 1/5 części majątku spadkodawczyni. Z uwagi na fakt, iż w tym przypadku nastąpiło przekazanie nieruchomości w wyniku umowy o dożywocie, a nie darowizny, nie mają zastosowania przepisy mówiące o zobowiązaniu obdarowanego do zapłaty zachowku. Zachowek jest prawem spadkobierców ustawowych, zgodnie z którym przysługuje im roszczenie do spadkobiercy testamentowego lub obdarowanego o zapłatę kwoty w wysokości 1/2 tego, co otrzymaliby w wyniku dziedziczenia ustawowego. Jednakże umowa o dożywocie nie stanowi darowizny, tym samym roszczenie rodzeństwa w stosunku do Pani męża o zachowek im nie przysługują.

www.SerwisPrawa.pl