Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Obdarowany może być zobowiązany do uzupełnienia zachowku

W tego roku zmarł ojciec z którym nie utrzymywałem zbytnich kontaktów. Moja mama także zmarła niedawno. Mieszkanie, w którym mieszkał ojciec było mieszkaniem własnościowym. Za życia mieszkanie zostało w akcie darowizny darowane wnuczce (ok. 7 lat temu). Czy należy mi się w takiej sytuacji jakieś prawo do zachowku? Nie wiem czy ojciec posiadał jakieś długi, stąd nie wiem czy przyjmując ewentualny zachowek będę dziedziczył także długi?

Spadek stanowi ogół cywilnych majątkowych praw i obowiązków zmarłego. Natomiast prawo do zachowku stanowi ochronę spadkobierców ustawowych przez takim rozporządzeniem spadkodawcy, które całkowicie wykluczałoby ich od dziedziczenia. Prawo do zachowku, to przysługuje ono określonemu spadkobiercy (zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy) jeżeli nie został on powołany do spadku po spadkobiercy, ani za życia spadkodawcy nie otrzymał darowizny, która może być zaliczona na należny mu zachowek. Prawo do zachowku wynika z treści art. 991 § 1 k.c. (kodeksu cywilnego), zgodnie z którym, zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).

 
 
O wielkości zachowku przysługującego uprawnionemu decyduje stan istniejący w chwili otwarcia spadku. W określonej sytuacji darowizny dokonane przez spadkodawcę mogą być także doliczone do masy spadkowej. Zgodnie z treścią art. 994 § 1 k.k. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Doliczone będą zatem do spadku wszelkie darowizny dokonane bez względu na czas ich dokonania na rzecz osób będących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku. Stanowisko takie zajął również Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 1 czerwca 2004 roku, sygn. akt I ACa 285/04, który stwierdził, że a contrario należy przyjąć, iż podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania.
 
Podstawą prawną żądania osób uprawnionych do zachowku od osoby obdarowanej jest art. 1000 § 1 k.c., który stanowi, że jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.
 
 
Oczywiście aby spadkobierca mógł rościć sobie prawo o należny mu zachowek musi być uprawnionym do zachowku, tzn. nie może odrzucić spadku jaki by mu przypadał z ustawy, albowiem wówczas zgodnie z treścią art. 1020 k.c. jest on traktowany tak jakby nie dożył otwarcia spadku. W tym przypadku nie mógłby zatem żądać także uzupełnienia zachowku, czy też z roszczeniem o zachowek wystąpić przeciwko obdarowanemu.
 
Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Jak wynika z treści art. 1030 k.c. (kodeksu cywilnego) do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nie istniejące długi.
 
 
Spadkobierca, który zatem przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem, co oznacza, że jego odpowiedzialność za długi spadkowe jest nieograniczona tym z czego odpowiada on za te długi, jest natomiast odpowiedzialnością ograniczoną co do tego za co odpowiada (odpowiada tylko za dług do wartości czynnej masy spadkowej). Oznacza to, że każdy z wierzycieli może domagać się od spadkobiercy, który spadek przyjął z dobrodziejstwem inwentarza zapłaty długów jakie zaciągnął spadkodawca. W tym celu wierzyciel może żądać nadania klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercy a następnie wszcząć egzekucję przeciwko niemu. W takim przypadku spadkobiercy służy prawo do ograniczenia postępowania egzekucyjnego przeciwko niemu. Zgodnie z treścią art. 319 k.p.c. (kodeksu postępowania cywilnego) jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 09.09.1976 roku sygn. akt IV PR 135/76, artykuł 319 k.p.c., uprawniający sąd do ograniczenia w sentencji wyroku zakresu odpowiedzialności dłużnika za dług spadkowy do wartości czynnego spadku (przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza z art. 1031 § 2 k.c.), nie daje podstawy do oddalenia powództwa na tej podstawie, że zmarły nie pozostawił spadku. Ustalenie, czy istnieje spadek (majątek) pozwalający na zaspokojenie przypadającej od dłużnika należności, należy do postępowania egzekucyjnego.
 
Reasumując, w opisanym stanie faktycznym jeżeli jest Pan spadkobiercą może Pan albo spadek przyjąć wprost, albo spadek przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza lub spadek odrzucić. W przypadku odrzucenia spadku nie będzie przysługiwało Panu roszczenie o uzupełnienie zachowku. Jeżeli w okresie 6 miesięcy od otwarcia spadku nie złoży Pan oświadczenia w zakresie przyjęcia lub odrzucenia spadku, wówczas przyjmuje się, że przyjął Pan spadek wprost, a więc z nieograniczoną odpowiedzialnością za długi spadkowe.
 
Porady prawne / pomoc prawna
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
® 2008 - 2022 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.