Żądanie zwrotu nakładów poczynionych na lokal mieszkalny osoby trzeciej może opierać się na bezpodstawnym wzbogaceniu

W przypadku nakładów poczynionych na rzecz należącą do osoby trzeciej, może istnieć kilka podstaw prawnych do zwrotu dokonanych nakładów, w zależności od okoliczności faktycznych. Jeżeli jednak strony nie łączył żaden stosunek prawny, możliwe jest roszczenie na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd co do niemożności przyjmowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu za podstawę samodzielnego roszczenia w sytuacji, gdy z istoty łączącego strony stosunku prawnego przepisy te nie mogą być stosowane nawet posiłkowo.

 

 

 

 

W opisanym stanie faktycznym istnieje możliwość oparcia ewentualnego roszczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Zgodnie z treścią art. 405 k.c. (kodeksu cywilnego) kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obciąża wzbogaconego niezależnie od tego, w wyniku jakiego zdarzenia uzyskał korzyść majątkową. Może ona powstać w wyniku jego działania a nawet wbrew jego woli. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.11.1998 roku sygn. akt II CKN 58/98 potwierdził także, że może być to rezultatem czynności zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody. Przyczyna wzbogacenia nie ma zatem znaczenia, ważne jest aby wzbogacenie nastąpiło bez podstawy prawnej. Dokonanie nakładów na cudzą nieruchomość, stanowi tylko wówczas bezpodstawne wzbogacenie, gdy zubożony nie posiadał żadnego tytułu do nieruchomości. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 04.11.1980 roku sygn. akt II CR 394/80 stwierdził, że najemca, który dokonał nakładów na wynajmowaną rzecz, nie może dochodzić ich zwrotu od wynajmującego na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, lecz wyłącznie na podstawie przepisów normujących stosunki najmu; roszczenia jego z tego tytułu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy (art. 677 k.c.), niezależnie od tego czy chodzi o nakłady konieczne czy też użyteczne (ulepszenia rzeczy).

Należy jednak pamiętać, że o bezpodstawnym wzbogaceniu można mówić także w przypadku nieodpłatnego korzystania z cudzej rzeczy. Korzystanie z cudzej rzeczy prowadzi do wzbogacenia, bo korzystający zaoszczędza sobie wydatku, który powinien ponieść na wynajęcie rzeczy czy ustanowienie prawa rzeczowego. Stąd też w ewentualnym sporze sądowym właściciel rzeczy także może podnosić zarzut bezpodstawnego wzbogacenia, żądając odpowiedniego zmniejszenia swojego wzbogacenia.

Sprawa o zwrot bezpodstawnie uzyskanej korzyści podlega rozpoznaniu w procesie w trybie zwykłym. Pozew o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia (nienależnego świadczenia) podlega opłacie stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu. Roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia ma charakter, co do zasady, bezterminowy. Wymagalność roszczenia zależy zatem od wezwania wzbogaconego do zwrotu. Przedawnienie roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia podlega ogólnym przepisom o przedawnieniu roszczeń cywilnych (art. 118 i nas. k.c.), przyjmuje się, że płynie od wezwania wzbogaconego do zwrotu.

 

Reasumując, naszym zdaniem w opisanym stanie faktycznym istnieje możliwość roszczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Nie mniej jednak o zasadności roszczenia decydują w głównej mierze dowody jakie strona będzie w stanie przedstawić w procesie i na tej podstawie udowodnić swoje twierdzenia. Pani jako powód zobowiązana będzie wykazać fakt wzbogacenia, jego wielkość, a także udowodnić, iż nastąpiło ono Pani kosztem.