Skutkiem nie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie, może być odziedziczenie długów spadkowych

Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Zgodnie z art. 1015 § 1 k.c. (kodeksu cywilnego), oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak złożenia przez spadkobiercę oświadczenia w powyższym terminie jest jednoznaczne z prostym przyjęciem spadku, co oznacza, że spadkobierca dziedziczy długi spadkowe. Jedynie gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych (np. małoletni) albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

 

W opisanym zatem stanie faktycznym może Pani złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku przed sądem lub notariuszem. Ani notariusz, ani sąd przed którym składane jest oświadczenie, nie badają, czy termin do złożenia oświadczenia został zachowany oraz czy składający oświadczenie jest rzeczywistym spadkobiercą. Termin jest zachowany, jeżeli spadkobierca złoży oświadczenie przed notariuszem lub sądem w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania. Oczywiście wierzyciele mogą podnosić zarzut, że oświadczenie zostało złożone po terminie, wówczas to na Pani będzie ciążył obowiązek wykazania, że zachowała Pani termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Nie mniej jednak wymaga to od wierzyciela większej staranności, niż ogólnie przyjęta. W większości przypadków, wierzyciele nie składają takich zarzutów jeżeli spadkobierca zmarłego wykaże się oświadczeniem o odrzuceniu spadku. Oczywiście nie ma możliwości złożenia oświadczenia z datą wsteczną, co przy tak długim terminie w jakim jest składane od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), może skłaniać wierzycieli do składania zarzutów, że oświadczenie takie zostało złożone po ustawowym terminie.

Na koniec warto zaznaczyć, że do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku, jednakże mimo ograniczenia odpowiedzialności do określonej masy majątkowej, jest to jednak odpowiedzialność majątkowa osobista (a nie rzeczowa). Oznacza to, że do chwili przyjęcia spadku egzekucja, zmierzająca do zaspokojenia wierzycieli spadkodawcy dopuszczalna jest tylko ze spadku, a nie z majątku własnego spadkobiercy. Złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku lub upływ terminu do jego złożenia sprawiają, iż od tej chwili spadkobierca odpowiada za długi spadkowe z całego swego majątku, a więc nie tylko ze spadku, ale i z majątku własnego.

 

Jeżeli nie można będzie powołać się na powyższe oświadczenie o odrzuceniu spadku, jedyna możliwość to powołanie się przez spadkobiercę na zarzut przedawnienia wierzytelności, jeżeli okres przedawnienia upłyną i w ten sposób uchylić się od spełnienia świadczenia. Zgodnie z przepisami prawa cywilnego roszczenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przedawniają się z upływem lat 3 (roszczenia banków z tytułu kredytów, są roszczeniami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej). Jeżeli zatem wierzyciel nie podjął żadnych działań zmierzających do przerwania lub zawieszenia biegu przedawniania (np. nie skierował sprawy na drogę sądową), prawdopodobnie roszczenia uległy przedawnieniu. Tym samym w razie skierowania sprawy na drogę sądową, dłużnik (spadkobierca, który odziedziczył dług) będzie mógł w odpowiedzi na pozew powołać się na zarzut przedawniania, a tym samym uchylić się od spełnienia świadczenia (zapłaty długu). Jeżeli dług się nie przedawnił a w terminie do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, spadkobierca tego nie uczynił, wówczas będzie on mógł być egzekwowany przez wierzyciela spadkodawcy.