Dochodzenie roszczeń od osoby trzeciej na podstawie skargi pauliańskiej

Zgodnie z art. 527 § 1 k.c. gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

 

Przepis ten stanowi podstawę do wytoczenia tzw. powództwa paulińskiego. Skarga pauliańska chroni wierzyciela przed pokrzywdzeniem w wyniku dokonania przez dłużnika czynności prawnej, w następstwie której stał się on niewypłacalny lub stał się niewypłacalny w wyższym stopniu niż był przed dokonaniem tej czynności. Wierzyciel może mianowicie żądać (w drodze powództwa o ukształtowanie stosunku prawnego), by taka czynność prawna została uznana w stosunku do niego za bezskuteczną i by w konsekwencji mógł on poszukiwać zaspokojenia na tym, co skutkiem owej czynności wyszło z majątku dłużnika lub do niego nie weszło. Wierzycielowi przysługuje skarga pauliańska, jeżeli kumulatywnie spełnione są następujące przesłanki:

Ciężar udowodnienia wszystkich powyższych przesłanek spoczywa na wierzycielu. Sprawy dochodzone w powództwie paulińskim są sprawami dość trudnymi dla wierzyciela, gdyż dość trudno jest udowodnić wszelkie przesłanki, dla których wierzyciel może żądać uznania umowy za bezskuteczną. Oczywiście zgodnie z treścią art. 533 k.c. osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.

 

Przedawnienie roszczeń uregulowane zostało w art. 118 kodeksu cywilnego – Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia roszczeń wynosi lat 10, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.

W przypadku kredytów udzielanych przez banki, mamy roszczenia związane z działalnością gospodarczą świadczoną przez bank, zatem roszczenia takie przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 125 § 1 k.c., roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju, przedawniają się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Przepis ten będzie miał zastosowanie w przypadku, gdy bank wszczął postępowanie związane z dochodzeniem roszczeń składając powództwo do sądu lub składając wniosek do sądu o nadanie klauzuli wykonalności na wystawiony bankowy tytuł wykonawczy. W takim przypadku okres przedawnienia roszczenia wydłuża się do lat 10, bez względu na inne zapisy przewidujące krótszy okres przedawnienia.

Ponadto bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 § 1 pkt. 3 k.c.), a także poprzez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Także samo podpisanie przez dłużnika salda długu może być traktowane jako uznanie roszczenia. Do uznania roszczenia dochodzi także poprzez zawarcie ugody. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 k. c.).

 

W przypadku przedawnienia roszczenia, ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, czyli odmówić zapłaty.