Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Prawo współmałżonka do składników objętych współwłasnością ułamkową są takie jak prawa współwłaściciela

Jesteśmy małżeństwem ale mamy zawartą w formie aktu notarialnego umowę majątkową małżeńską wyłączającą majątkową wspólność ustawową. Posiadamy dwie nieruchomości, z których każdy z nas ma równy udział, tj. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz działkę, wraz z nieruchomością na niej posadowioną. Razem pracowaliśmy przy wykończeniu domu, niestety ja nie mam żadnych rachunków dokumentujących zakup materiałów do wykończenia domu. Nieruchomość jest ciągle jako w trakcie budowy. Mąż nie pozwala mi inwestować na wykończenie domu. Chciałabym wiedzieć jakie mam prawa do tej nieruchomości i jakie są rozwiązania podziału tych nieruchomości, w przypadku naszego rozwodu.

Zgodnie z przepisem art. 47 § 1 k.r.o. (kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), w razie zawarcia w formie aktu notarialnego umowy majątkowej małżeńskiej, ustanowili Państwo rozdzielność majątkową, a co za tym idzie nie ma pomiędzy Państwem wspólności majątkowej małżeńskiej. W takim przypadku każdy z małżonków wszelkie prawa i zobowiązania nabywa do swojego majątku odrębnego. W przypadku gdy nastąpiło nabycie (także w wyniku darowizny) nieruchomości przez małżonka do jego majątku odrębnego, przysługuje mu pełne prawo własności nabytej nieruchomości.
 
W opisanym stanie faktycznym mamy do czynienie ze współwłasnością nieruchomości w częściach ułamkowych, gdyż na mocy umowy darowizny stała się Pani współwłaścicielem odpowiedniego udziału we własności nieruchomości (analogicznie Pani współmałżonek stał się współwłaścicielem mieszkania). W przypadku współwłasności, gdy każdy ze współwłaścicieli ma taki sam udział w prawie własności, zasadniczo poza zwykłym zarządem związanym ze współwłasnością rzeczy konieczne jest Państwa współdziałanie. Zgodnie z art. 199 k.c. (kodeksu cywilnego) do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Przepisy nie wskazują jakie czynności należą do zarządu rzeczą wspólną a jakie ten zarząd przekraczają. Niewątpliwym jest, że budowa obiektu budowlanego na takiej nieruchomości wykracza poza zakres zwykłego zarządu i należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną. Wymagana jest zatem zgoda wszystkich współwłaścicieli na taką inwestycję.
 
 
Jak wynika z treści art. 48 k.c. (kodeksu cywilnego) z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Wyrażona w treści tego przepisu zasada superficies solo cedit Część składowa nieruchomości, jaką jest budowla, nie może być w zasadzie przedmiotem odrębnych praw rzeczowych, z wyjątkiem szczególnych przypadków, przewidzianych w ustawie, z których żaden tu nie zachodzi. Nie może istnieć taka sytuacja, że kto inny jest właścicielem rzeczy (w danym wypadku - gruntu), a kto inny jej części składowej (budynku). Część składowa dzieli losy całości, do której należy[1]. Skoro jest zatem Pani współwłaścicielem nieruchomości gruntowej, to takie same prawa Pani przysługują do posadowionego na tym gruncie budynku i innych rzeczy trwale z gruntem związanych. Zupełnie inna kwestia to ewentualnie roszczenia jakie może przysługiwać Pani mężowi (współwłaścicielowi) w stosunku do Pani osoby (jako drugiemu ze współwłaścicieli), w związku z nakładami poczynionymi na nieruchomość wspólną., wskazuje, że jeżeli obiekty te są trwale związane z gruntem to stanowią własność właściciela gruntu (w tym przypadku współwłaściciela). Przepis ten dopuszcza jednakże szczególne sytuację (na zasadach wyjątku), w których przyznaje roszczenia o przeniesienie własności gruntu.
 
 
Jak wynika z treści art. 207 k.c. współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Jeżeli wydatki (np. na wzniesienie budynku na wspólnej nieruchomości), pokryte są chociażby przez jednego ze współwłaścicieli, to temu współwłaścicielowi, który je poniósł służy roszczenie o zapłatę (o refundację) w stosunku do pozostałych współwłaścicieli, w stosunku do posiadanych udziałów. Na tej podstawie współwłaściciele ponoszą wydatki uzgodnione według wymagań reżimu prawnego zarządu rzeczą wspólną, a więc według zasad art. 201 k.c., a wypadku czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu według zasad art. 199 k.c[2]. Na tej podstawie w przypadku podziału wspólnej nieruchomości, Pani mąż jako współwłaściciel, który dokonał nakładów na wspólną rzecz, będzie mógł żądać odpowiedniego ich uwzględnienia w podziale.
 
 
Zniesienie współwłasności nieruchomości co do zasady może odbyć się na drodze umowy zawartej pomiędzy współwłaścicielami (umowa musi być zawarta w formie aktu notarialnego, gdyż dotyczy nieruchomości). Umowa taka może przewidywać albo podział fizyczny (jeżeli taki jest możliwy), lub przyznanie własności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałego współwłaściciela. Jeżeli współwłaściciele nie mogą dojść do porozumienia co do zniesienia współwłasności, na podstawie art. 211 k.c. każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez sąd. Sąd orzekając o podziale rzeczy wspólnej, w pierwszej kolejności rozważa podział fizyczny chyba, że podział taki byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. W myśl art. 212 § 2 k.c. rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów.
 
 
Reasumując, jako współwłaściciel posiadający połowę udziałów w każdej z nieruchomości, ma Pani takie same prawa jak Pani współmałżonek posiadający taki sam udział. Winna Pani zabiegać o uczestniczenie w zarządzie wspólnymi nieruchomościami, w szczególności poprzez ustalenie wspólnych inwestycji na nieruchomości, ze środków pochodzących zarówno z Pani jak i męża strony, aby w przyszłości ewentualnie móc udokumentować poniesione nakłady na nieruchomość. W razie podziału nieruchomości, to albo będą państwo w stanie się porozumieć co do podziału (np. Pani otrzymuje jedną nieruchomość a Pani mąż drugą, z ewentualnym obowiązkiem spłaty, na rzecz tego małżonka, który otrzymał nieruchomość o niższej wartości), albo pozostaje droga sądowa i wniosek o zniesienie współwłasności obu nieruchomości. W postępowaniu sądowym decydujące znaczenie będą miały oczywiście załączone do wniosku dokumenty, które będą mogły stanowić dowód w sprawie i ewentualnie zeznania świadków.   
 
 
Jarosław Olejarz
Porady prawne / pomoc prawna
 

 


[1] Postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 27.04.1965 roku sygn. akt III CR 23/65
[2] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.07.2003 sygn. akt V CK 141/02
Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2010-05-08
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo cywilne, Prawo rodzinne i opiekuńcze
Słowa kluczowe: współwłasność, współmałżonek, wspólność ustawowa, majątek wspólny, majątek dorobkowy
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
® 2008 - 2022 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.