Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Do czasu działu spadku każdemu ze spadkobierców przysługują na równi przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku

Zmarł mój mąż, który nie pozostawił testamentu. Prowadził firmę na swoje nazwisko. Ja jestem współwłaścicielem majątku na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej. Z chwilą śmierci przestała istnieć firma męża, ale pozostały wartości niematerialne (logo, receptury, kontrahenci), które przejął jeden ze spadkobierców i do tej pory z nich korzysta (6 lat, spadek nie został jeszcze podzielony). Na powyższe wartości nie ma patentów ani zastrzeżeń. Na podstawie jakich przepisów prawa ja mogę się domagać odszkodowania za wykorzystywanie tych wartości?

W przypadku gdy do spadku powołanych jest kilku spadkobierców, do czasu działu spadku, każdemu ze spadkobierców przysługują na równi przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku, na zasadzie współwłasności łącznej. Jak stwierdza art. 1036 k.c. (kodeksu cywilnego), spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.
 
Odmiennie zatem, niż w przypadku współwłasności (przy współwłasności każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli), w przypadku rozporządzania udziałem w przedmiocie należącym do spadku, rozporządzenie takie wymaga zgody pozostałych spadkobierców. Brak zgody współspadkobierców (lub tylko niektórych spośród nich) na rozporządzenie przez spadkobiercę jego udziałem w przedmiocie należącym do spadku nie pociąga za sobą nieważności czynności prawnej rozporządzającej, lecz jedynie powoduje z mocy prawa względną bezskuteczność rozporządzenia (w stosunku do tych współspadkobierców, którzy zgody nie wyrazili). Rozporządzenie jest bowiem bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące współspadkobiercy (który zgody nie wyraził) na podstawie przepisów o dziale spadku.
 
 
Oprócz ograniczeń w zakresie rozporządzania składnikami majątku wchodzącymi w skład masy spadkowej, do czasu dokonania działu spadku, występują ograniczenia w zakresie współposiadania oraz pobierania pożytków z takich składników. Zgodnie z treścią art. 1029 § 1 k.c. (kodeksu cywilnego) spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako spadkobierca, lecz spadkobiercą nie jest, wydała mu spadek. To samo dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku. Do roszczeń spadkobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z przedmiotów należących do spadku, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych przedmiotów oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o zwrot nakładów stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, przedmiotowe roszczenie określone w art. 1029 § 1 k.c. przysługuje także spadkobiercy w części ułamkowej przeciwko współspadkobiercy przypisującemu sobie prawo do całości lub większej części spadku niż należna mu w rzeczywistości. Treścią żądania będzie wówczas dopuszczenie do współposiadania spadku.
 
 
Zgodnie z treścią art. 1029 § 2 k.c. odpowiednie zastosowanie do roszczeń współspadkobiercy stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Jednakże jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20.11.1992 roku sygn. akt III CZP 140/92, do rozliczenia spadkobierców z pobranych przez jednego z nich pożytków z przedmiotu należącego do spadku nie ma zastosowania art. 224 k.c. Sąd stwierdził, że roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy o zwrot pożytków, o odszkodowanie za zużycie lub pogorszenie rzeczy oraz usunięcie skutków dokonanych nakładów, mają charakter uzupełniający roszczenia windykacyjne i negatoryjne. Mogą one powstać wyłącznie w stosunkach między właścicielem a posiadaczem. Nie mogą zaś zaistnieć pomiędzy współwłaścicielami. Innymi słowy, przepisy, o których mowa, odnoszą się do dziedziny stosunków zewnętrznych, natomiast przepisy o współwłasności, m.in. art. 207 k.c., do sfery układów wewnętrznych pomiędzy osobami, które mają uprawnienia w odniesieniu do rzeczy (przedmiotu) wspólnej. Właściwe zastosowanie zatem będą miały przepisy regulujące współwłasność, z ograniczeniami wynikającymi z treści art. 1029 k.c. a nie o ochronie własności.
 
Jak wynika z treści art. 207 k.c. pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Współwłaściciel, który z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli korzysta z rzeczy wspólnej, jest zobowiązany do rozliczenia uzyskanych z tego tytułu korzyści. Powyższy przepis w zw. z art. 1029 k.c. będzie miał zastosowanie w sprawie żądania rozliczenia i zwrotu ewentualnych pożytków jakie osiągnął jeden ze spadkobierców z rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.
 
Jarosław Olejarz
Porady prawne / Pomoc prawna
Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2010-04-27
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: spadek, dział spadku, spadkobiercy, majątek spadkowy, postępowanie spadkowe
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
® 2008 - 2022 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.