Spadkobiercy ustawowi mogą wystąpić z roszczeniem o zachowek w stosunku do osoby obdarowanej przez spadkodawcę

Zgodnie z art. 991 § 1 k.c. (kodeksu cywilnego) uprawnionymi do zachowku po spadkodawcy są zstępni, małżonek spadkodawcy oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

 

 

Wysokość zachowku wynosi co do zasady połowę udziału spadkowego, który by przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, a jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. 

 

 

Uprawnionym do zachowku przysługują także roszczenia względem osób obdarowanych przez spadkodawcę za życia. Zgodnie z art. 994 § 1 k.c. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Prawidłowa wykładnia art. 994 par. 1 k.c. powinna być taka, że niemożność doliczania do spadku po upływie dziesięciu lat licząc wstecz od śmierci spadkodawcy dotyczy tylko darowizn, które dokonane były na rzecz osób obcych, nie będących ani spadkobiercami, ani uprawnionymi do zachowku[1].

 

 

W opisanym stanie faktycznym, spadkobiercom ustawowym (dzieciom oraz małżonkowi spadkodawcy) przysługuje w stosunku do Pana jako obdarowanego przez spadkobiercę roszczenie o zachowek. Należy zaznaczyć, że jest to uprawnienie spadkobierców ustawowych, z którego mogą skorzystać, ponadto w myśl przepisu art. 1007 k.c. roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń, a także roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku. Zgodnie z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, czyli od tej daty biegnie okres przedawnienia roszczeń o zachowek.

 

Jarosław Olejarz

 

[1] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12.11.1996 roku sygn. akt I ACr 308/96