Na należy zachowek uprawnionego należy zaliczyć także darowizny jakie otrzymał od spadkodawcy

W przypadku spadkobierców ustawowych w myśl art. 991 k.c. mamy do czynienia z instytucją zachowku. Zgodnie z tym przepisem zachowek przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, a uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu. Zachowek co do zasady wynosi ½ tego co spadkobierca uprawniony do zachowku otrzymałby w wyniku spadkobrania ustawowego (chyba, że jest trwale niezdolny do pracy lub nieletni, wówczas roszczenie o zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego). Jeżeli zatem spadkobierca nie otrzymał należnego mu zachowku (w wyniku darowizny lub powołania do spadku) przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Roszczenie to przysługuje wobec spadkobierców testamentowych, bądź obdarowanych przez spadkodawcę za jego życia.

 

Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, jeżeli darowizny te zostały dokonane na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Dla potrzeb wyliczenia masy spadkowej dla potrzeb zachowku należy zatem doliczyć wszelkie darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz osób uprawnionych do zachowku (w każdym czasie), a na rzecz innych osób tylko te darowizny, które zostały dokonanie nie więcej niż przed 10 laty. Zgodnie z art. 995 k.c. wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. Oznacza to, że obliczanie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu.

 

W myśl art. 1000 § 1 k.c. jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

 

Reasumując, w opisanym stanie faktycznym Pani bratu przysługuje roszczenie o zachowek w stosunku do Pani córki. Jeżeli na mocy ustawy do dziedziczenia z ustawy po spadkodawcy powołana do spadku była by tylko Pani i Pani brat, roszczenie o wyrównanie zachowku jakie przysługuje Pani bratu względem Pani córki (obdarowanej), wynosi co do zasady ¼ wartości mieszkania (1/2 tego co by dziedziczył z ustawy). Z tak ustalonej wartości należnego zachowku odlicza się dokonane na rzecz Pani brata darowizny dokonane przez spadkodawcę. Należy zaznaczyć, że Pani jako spadkobiercy ustawowemu także przysługuje roszczenie o zachowek, zarówno względem Pani córki jak i brata (osób obdarowanych). Z tego też względu, mogłaby Pani dochodzić należnego zachowku od brata (z uwagi na fakt, iż jest to uprawnienie, nie musi Pani korzystać z tego prawa w stosunku do swojej córki).

 

Jeżeli chodzi natomiast o przesłanie kopii aktu notarialnego, dokumentującego dokonaną darowiznę, to oczywiście nie musi Pani takiego aktu przesyłać na żądanie brata. Tylko w przypadku wytoczenia powództwa przez brata, na żądanie sądu, zobowiązana będzie Pani córka do okazania atu w sądzie prowadzącym postępowanie.

 

Porady prawne

www.SerwisPrawa.pl