Możliwości obrony przez dłużnika przed egzekucją prowadzoną na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego

Przedawnienie roszczeń polega na tym, że po upływie określonego prawem czasu dłużnik, może odmówić zapłaty. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani wydłużane w umowie. Zgodnie z ogólną zasadą kodeksu cywilnego roszczenia ulegają przedawnieniu z upływem lat 10, a jeżeli są to roszczenia o świadczenia okresowe lub związane z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata – art. 118 kc. Zasadniczo zatem roszczenia banku przeciwko klientowi przedawniają się (jako roszczenia związane z prowadzoną przez bank działalnością gospodarczą), z upływem 3 lat od terminu wykonalności. W przypadku roszczeń banku przepisem szczególnym jest art. 731 k.c. dotyczący roszczeń związanych z prowadzeniem rachunku bankowego. Zgodnie z tym przepisem roszczenia z tytułu prowadzenia rachunku bankowego przedawniają się z upływem dwóch lat. Jednakże bak, jak każdy wierzyciel może podjąć działania zmierzające do przerwania biegu przedawnienia. Przerwanie biegu przedawnienia następuje:

Skutkiem przerwania biegu przedawnienia jest to, że termin przedawnienia zaczyna biec na nowo. W wielu wypadkach ponowny bieg terminu nie zaczyna się natychmiast, gdyż w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

 

Jeżeli chodzi o samo postępowanie przed sądem z wniosku banku, o nadanie klauzuli wykonalności wystawionemu przez bank tytułowi egzekucyjnemu, to nadanie klauzuli wykonalności odbywa się w trybie nieprocesowym. W postępowaniu takim rozprawa odbywa się w wypadkach wskazanych w przepisach, a w innych wypadkach wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu. W postępowaniu, w którym sąd nadaję klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, co do zasady odbywa się to poza rozprawą. W postępowaniu sąd bada, czy dłużnik poddał się egzekucji oraz czy roszczenie objęte tytułem wynika z czynności bankowej dokonanej bezpośrednio z bankiem lub z zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z tej czynności. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności doręcza komornik, który wszczyna postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela. Postanowienie winno zawierać pouczenie dla dłużnika, że może on w terminie 7 dni wnieść do sądu zażalenie na postanowienie o nadaniu kle luli wykonalności. Dłużnik może się w nim powoływać na zarzuty formalne związane z dopuszczalnością nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowie egzekucyjnemu:

W przypadku wnoszenia zażalenia na nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu uiszcza się opłatę sądową stała. Opłata ta uzależniona jest kilku elementów, np. od tego czy orzeczenie zostało wydane przez referendarza sądowego, czy przez sąd. Co do zasady będzie to kwota w granicach od 30 do 100 zł. Jeżeli nie będzie Pan występował przez pełnomocnika procesowego (adwokata lub radcę), sąd wezwie Pana do uiszczenia właściwej opłaty, gdyż jej brak stanowi brak formalny, podlegający uzupełnieniu.

 

Dłużnik ma także możliwość także żądać pozbawienia tytułu klauzuli wykonalności w tzw. powództwie przeciwegzekucyjnym (opozycyjnym). Zgodnie z art. 840 § 1 pkt. 1 k.p.c. (kodeks postępowania cywilnego), dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście. Bankowy tytuł egzekucyjny nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej i art. 840 § 1 pkt 1 KPC zezwala wówczas na kwestionowanie istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym (niebędącym orzeczeniem sądu). Powództwa wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję. W pozwie powód powinien przytoczyć wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu. Pozew podlega opłacie stosunkowej. Opłatę stosunkową pobiera się w sprawach o prawa majątkowe i wynosi ona 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100 000 złotych.

 

Reasumując może Pan albo złożyć zażalenie na postanowienie sądu o nadanie klauzuli wykonalności albo żądać pozbawienia klauzuli wykonalności w postępowaniu przeciwegzekucyjnym. Sąd Najwyższy - Izba Cywilna w wyroku z dnia 08.07.2005 sygn. akt II CK 206/05 stwierdził, że to, że stronie przysługuje zażalenie na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, nie wyklucza samo przez się możliwości skorzystania z powództwa przewidzianego art. 840 k.p.c., jeżeli tylko spełnione zostały przesłanki do wytoczenia takiego powództwa. O samym przedawnieniu roszczenia trudno mówić wprost, gdyż upłynięcie terminu nie oznacza, że wierzytelność się przedawniła, gdyż okres ten mógł zostać skutecznie przerwany przez wierzyciela. Natomiast może się Pan na taki zarzut powołać, wówczas będzie to przedmiotem rozstrzygnięcia.