Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Umowa darowizny nieruchomości a obowiązek utrzymania dożywotnika

Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: dożywocie

W 1997 roku otrzymałem wraz z żoną na podstawie umowy darowizny od teściów mieszkanie, w którym została ustanowiona na rzecz teściów służebność mieszkania polegająca na „dożywotnim, bezpłatnym i wyłącznym korzystaniu z dwóch pokoi oraz na wspólnym korzystaniu z wszystkich pomieszczeń użytkowych tego lokalu". W chwili obecnej po śmierci żony teściowie odmawiają partycypowania w kosztach utrzymanie mieszkania, czyli na przykład nie chcą ponosić kosztów zużycia mediów. Czy ich decyzja jest zgodna z prawem.

Podstawowa kwestia, to pytanie czy w tym przypadku mamy do czynienia z umową darowizny, z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości służebnością, czy z umową dożywocia. Naszym zdaniem raczej będzie chodzić o ten drugi stosunek prawny, czyli umowę dożywocia. Umowa ta określona została w art. 908. § 1 k.c. (kodeksu cywilnego). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.
Z treści powyższego przepisu wynika, że zbywca ma prawo do dożywotniego utrzymania, które w braku odmiennej umowy, obejmuje w szczególności przyjęcie zbywcy jako domownika, dostarczenie mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, oraz zapewnienie odpowiedniej pomocy i pielęgnowanie w chorobie. W takim przypadku, zbywcy nie muszą ponosić dodatkowych kosztów utrzymania, gdyż te winien ponosić nabywca nieruchomości. Wynika to z samego charakteru umowy dożywocia, która jest umową ekwiwalentną, tzn. w zamian za świadczenie w postaci przeniesienia własności nieruchomości, zbywcy przysługuje świadczenie dożywotniego utrzymania.
Inna sytuacja byłaby w przypadku umowy darowizny nieruchomości, z jednoczesnym ustanowieniem służebności osobistej dożywotniego mieszkania. Wówczas zbywca nie korzysta z przywilejów jakie niesie za sobą umowa dożywocia, stąd zobowiązany jest do partycypowania w kosztach swojego utrzymania, a posiada jedynie ograniczone prawo rzeczowe w postaci prawa do korzystania z określonej nieruchomości w sposób przewidziany.
Sam fakt, iż zawarta została umowa darowizny, nie przesądza jeszcze, że w opisanym stanie faktycznym nie możemy mówić o umowie dożywocia. Jak wynika z treści art. 65 § 2 k.c. w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Tym samym, o tym czy mamy w opisanym stanie faktycznym do czynienia z umową dożywocia czy umową darowizny, rozstrzygać będzie nie samo nazewnictwo zawarte w umowie, ale jej treść odzwierciedlająca zamiar stron. Zbywca nieruchomości poprzez wpisanie służebności dożywotniego korzystania z nieruchomości do księgi wieczystej, może dość wiarygodnie podnosić, że zamiarem stron było zawarcie umowy dożywocia. Przemawiać za nim będą także względy współżycia społecznego, które w takim przypadku nakazywałyby naszym zdaniem uznać umowę za umowę dożywocia, gdyż zbywcy wyzbyli się nieodpłatnie swojego majątku, tym samym mogą oczekiwać, co najmniej wdzięczności od osoby obdarowanej, a naszym zdaniem także ponoszenia kosztów utrzymania.
 
Porady prawne
Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2009-12-23
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: dożywocie
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2019 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.