Prawo do zachowku w przypadku dalszego rozporządzenia nieruchomością

Zgodnie z art. 991 § 1 k.c. (kodeksu cywilnego), zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

W opisanym stanie faktycznym, jeżeli Pani ojciec za życia dokonał darowizny mieszkania na rzecz tylko jednej z córek, a pozostałe nie otrzymały ani w wyniku darowizny ani w wyniku powołania do spadku należnego zachowku, wówczas mogą go domagać się od osoby, która została obdarowana tym mieszkaniem. W myśl art. 994 § 1 k.c. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. Jeżeli mieszkanie zostało sprzedane za kwotę 45 tys. zł i kwota ta jest aktualna dla chwili ustalania zachowku, a darczyńca (Pani ojciec), nie zostawił, żadnego innego majątku ani nie dokonał innych darowizn, które mogłyby być doliczone do spadku, to można przyjąć, że dla potrzeb obliczenia należnego zachowku, spadek jest w tej wysokości.

Pani jako uprawnionej do zachowku (uprawnione są zstępni - dzieci, małżonek i rodzice), będzie przysługiwać co do zasady, połowa tego co dziedziczyłaby Pani na mocy ustawy. Jeżeli zatem spadkobierców byłoby dwóch (Pani oraz obdarowana siostra), to z ustawy powołana byłaby Pani do spadku w wysokości 1/2, czyli zachowek dla Pani wynosiłby 1/4 wartości spadku (1/4 wartości mieszkania czyli 11,250 zł). Oczywiście przy trzech powołanych do spadku spadkobiercach, zachowek dla nich byłby odpowiednio mniejszy i tak np. przy trzech spadkobiercach, zachowek wynosiłby już 1/6 wartości spadku, zakładając oczywiście, że dziedziczą oni w częściach równych oraz, że uprawnieni do zachowku nie są nieletni lub niezdolni do pracy.

Reasumując, z opisanego stanu można stwierdzić, że zachowek Pani przysługuje (jako zstępnej po ojcu – spadkodawcy). Roszczenie o zachowek przysługuje Pani względem obdarowanej siostry. Późniejsze rozporządzenie darowizną dokonane przez Pani siostrę nie ma znaczenia dla samego roszczenia o zachowek. Natomiast winna Pani pamiętać, że roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy).

 

Porady prawne

www.SerwisPrawa.pl