Zachowek przysługuje w pierwszej kolejności dzieciom spadkodawcy

Generalnie w przypadku gdy za życia spadkodawca dokonuje darowizny, wówczas spadkobiercy ustawowemu może przysługiwać roszczenie o zachowek, w stosunku do osoby obdarowanej. Instytucja zachowku określona została w art. 991 § 1 k.c. (kodeksu cywilnego). W myśl tego przepisu, zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Uprawnionym do zachowku są zstępni, jednakże dziedziczą oni w odpowiedniej kolejności, tzn. do spadku powołane są z ustawy w pierwszej kolejności dzieci spadkodawcy, a gdyby one nie dożyły otwarcia spadku lub spadek odrzuciły (odrzucenie spadku traktowane jest tak samo, jakby spadkobierca nie dożył jego otwarcia), wówczas do spadku zostaną powołani dalsi zstępni (czyli wnuki). Jeżeli zatem zstępny Pani babci jakim jest Pani matka lub ojciec spadku nie odrzucili, wówczas zgodnie z prawem ten zstępny jest spadkobiercą ustawowym, a zatem uprawnionym do zachowku. Co do zasady przyjęcie lub odrzucenie spadku może nastąpić w terminie 6 miesięcy od chwili otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) i w tym terminie spadkobierca ustawowy winien złożyć odpowiednie oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Jeżeli w terminie tych 6 miesięcy spadkodawca nie złoży odpowiedniego oświadczenia przed sądem lub notariuszem, wówczas z mocy ustawy staje się on spadkobiercą ustawowym dziedziczącym spadek wprost (czyli odpowiada także za długi spadkowe). W opisanym zatem stanie faktycznym, można zakładać, że roszczenie o ewentualny zachowek Pani nie przysługuje.  

Należy także zaznaczyć, że dla obliczenia należnego zachowku, dolicza się do spadku darowizny uczynione przez spadkodawcę za życia. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Czyli w przypadku darowizny dokonanej na rzecz osoby będącej uprawnioną do zachowku (zstępny), nie stosuje się okresu 10 lat, po którym darowizna nie jest doliczana do masy spadkowej w celu wyliczenia należnego zachowku. Można zatem przyjąć, że w opisanym stanie faktycznym przedmiotowa darowizna byłaby doliczona do masy spadkowej, jednakże Pani jako dalszej zstępnej nie przysługuje roszczenie o zachowek. Takie roszczenie może mieć Pani matka lub ojciec (dziecko spadkodawcy), które spadku nie odrzuciło i dożyło jego otwarcia. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 1007 k.c. roszczenia o zachowek ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia otwarcia spadku. Zatem w opisanym stanie faktycznym prawdopodobnie roszczenie o należny zachowek przeciwko osobie obdarowanej uległo przedawnieniu, chyba że okres przedawnienia uległ przerwaniu lub zawieszeniu (co jest mało prawdopodobne). Przedawnienie roszczenia powoduje, że można się powołać na zarzut przedawnienia, i w takim przypadku nie może ono być dochodzone na drodze sądowej. Oczywiście opis stanu faktycznego jest mało precyzyjny, ale na jego podstawie naszym zdaniem możemy stwierdzić, że nie ma Pani żadnych roszczeń w stosunku od osoby obdarowanej.

 

Porady prawne

www.SerwisPrawa.pl