Roszczenia o zachowek od obdarowanego

W myśl art. 991 § 1 i 2 k.c. zachowek przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, a uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu. Zachowek co do zasady wynosi ½ tego co spadkobierca uprawniony do zachowku otrzymałby w wyniku spadkobrania ustawowego (chyba, że jest trwale niezdolny do pracy lub nieletni, wówczas roszczenie o zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego).

Jeżeli zatem spadkobierca nie otrzymał należnego mu zachowku (w wyniku darowizny lub powołania do spadku) przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Roszczenie to przysługuje wobec spadkobierców testamentowych, bądź obdarowanych przez spadkodawcę za jego życia.

Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Czyli darowizna dokonana na Pani rzecz przez dziadków, będzie doliczona do zachowku, a Pani ciocia jako uprawniona do zachowku będzie go mogła żądać. Należy zaznaczyć, że spadek po dziadku liczony jest odrębnie od spadku po babci (każdy z małżonków jest spadkobiercą, po zmarłym współmałżonku). W opisanym przypadku do spadku po Pani dziadku, który zmarł jako pierwszy, do dziedziczenia z mocy ustawy będą powołani jako jego spadkobiercy – jego współmałżonek oraz dzieci, którzy dziedziczą w równym stopniu. Zakładając, że Pani ciocia nie jest trwale niezdolna do pracy, będzie jej przysługiwał zachowek po spadkodawcy jakim jest Pani dziadek w wysokości ½ tego co dziedziczyłaby w razie powołania do spadku. Zakładając, że jedynym składnikiem masy spadkowej było przedmiotowe mieszkanie (wchodzące w skład majątku wspólnego małżonków – dziadków), dziedziczeniu po zmarłym dziadku podlega jedynie ½ wartości tego mieszkania. Oznacza to, że każdy ze spadkobierców powołanych z ustawy w tym przypadku, dziedziczyłby 1/6 wartości całego mieszkania. Zatem w takim przypadku należny pani cioci zachowek wynosiłby 1/12 wartości przedmiotowego mieszkania.  

 

Prawdopodobnie roszczenia o ten zachowek po zmarłym dziadku się już przedawniły, gdyż w myśl art. 1007 § 2 k.c. roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku (otwarcie spadku następuje w chwili śmierci spadkodawcy). Zatem przysługiwać będzie Pani możliwość w takim przypadku powołania się na zarzut przedawnienia.

Analogicznie wygląda sytuacja w przypadku żądania zachowku po zmarłej babci, przy czym w tym przypadku roszczenie o zachowek nie uległo jeszcze przedawnieniu, może być zatem dochodzone na drodze sądowej. Pani babci zakładając, że była współwłaścicielem mieszkania przed śmiercią jej małżonka, przysługiwała współwłasność do mieszkania (abstrahując od ewentualnych roszczeń przysługujących jej w związku z dziedziczeniem po zmarłym współmałżonku). W tym przypadku do spadku po zmarłej spadkodawczyni, powołane do spadku zostaną jej dwie córki, czyli każda z nich na mocy ustawy dziedziczyłaby w równym stopniu w wysokości ½ wartości spadku po zmarłej babci. Zatem należny zachowek (gdy uprawniona nie jest trwale niezdolna do pracy) wyniesie połowę tego co by dziedziczyła z ustawy, czyli Pani ciocia dziedziczyłaby ¼ wartości spadku czyli przedmiotowego mieszkania (darowizna będzie dla potrzeb zachowku doliczona do spadku).

 

Reasumując, Pani ciocia może żądać od Pani jako osoby obdarowanej, 1/8 wartości przedmiotowego mieszkania jako należny jej zachowek po zmarłej spadkodawczyni. Jak wyżej zostało wskazane, jeżeli nie zostały w żaden sposób przerwane okresy przedawnienia, roszczenie o zachowku przysługujący Pani cioci po zmarłym spadkodawcy – dziadku, uległo przedawnieniu, może więc Pani w tym przypadku powołać się na zarzut przedawnienia i odmówić zapłaty zachowku po dziadku.

 

Porady prawne

www.SerwisPrawa.pl