Spłata zadłużenia egzekwowanego przez komornika bezpośrednio do rąk wierzyciela

W przypadku dokonania zapłaty bezpośrednio do rąk wierzyciela, dłużnik może żądać odpowiedniego pokwitowania zapłaty, co wynika z art. 462 k.c. (kodeksu cywilnego). Również w myśl art. 815 § 2 k.p.c. (kodeksu postępowania cywilnego), pokwitowanie komornika ma taki sam skutek jak pokwitowanie wierzyciela sporządzone w formie dokumentu urzędowego.

Jeżeli zatem wierzytelność jest egzekwowana przez organ egzekucyjny (czyli komornika), to wierzyciel otrzymując zapłatę do rąk własnych, zobowiązany jest nie tylko wydać pokwitowanie ale także ograniczyć każdorazowo egzekucję, informując komornika o dokonanej wpłacie przez dłużnika i jednocześnie pomniejszając swoje roszczenie egzekwowane przez komornika. Jeżeli wierzyciel nie poinformuje komornika o otrzymaniu zapłaty, komornik będzie dochodził należności stwierdzonej tytułem wykonawczym i wskazanej we wniosku o wszczęcie egzekucji. W takim przypadku może mieć miejsce sytuacja, gdy dłużnik z jednej strony zapłaci należność do rąk wierzyciela, a z drugiej strony komornik całą należność wyegzekwuje.

 

Zasadniczo w interesie dłużnika wpłacającego należność bezpośrednio do rąk wierzyciela jest uzyskać od niego zapewnienie o ograniczeniu roszczenia o dokonaną wpłatę lub o takiej wpłacie poinformować komornika, przedstawiając stosowne pokwitowanie wystawione przez wierzyciela (lub potwierdzenie dokonania przelewu). Zasadniczo w przypadku prowadzonej egzekucji sądowej, aby należność nie była zapłacona dwa razy (raz do rąk wierzyciela a raz wyegzekwowana przez komornika), to dłużnik winien wpłacić należność komornikowi lub wymóc na wierzycielu zawieszenie bądź umorzenie egzekucji. Zgodnie z art. 837 k.p.c. dłużnik może powołać się na ograniczenie odpowiedzialności, tylko gdy ograniczenie to zostało zastrzeżone w tytule wykonawczym. Czyli, jeżeli umorzenie lub zawieszenie egzekucji nie nastąpiło, a dłużnik spłacił bezpośrednio należność do rąk wierzyciela, który nie ograniczył egzekucji o dokonaną wpłatę, to dłużnikowi służy na mocy art. 840 k.p.c. uprawnienie do pozbawiania wykonalności w całości albo części lub ograniczenia tytułu wykonawczego.

 

Reasumując, przepisy nie określają, w jakim czasie oraz w jaki sposób wierzyciel ma rozliczać spłacony dług. Dłużnik po każdej dokonanej wpłacie może domagać się rozliczenia długu i wydania pokwitowania, tym bardziej że wraz ze spłatą sumy zadłużenia zmianie ulegać może kwota należności głównej, od której to kwoty naliczane są odsetki. Dłużnik może żądać pokwitowania także w szczególnej formie, jeżeli ma w tym interes prawny. Jedynie ograniczenie uprawienia dłużnika do żądania sporządzenia pokwitowania, może w myśl art. 462 § 3 k.c. wynikać z ewentualnych kosztów jego sporządzania, gdyż koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.

W opisanym zatem stanie faktycznym może Pani wystąpić do wierzyciela z żądaniem rozliczenia spłaconej należności, wskazując także na fakt, że wierzyciel nie ograniczył egzekucji o dokonane do jego rąk wpłaty. W takim przypadku wpłaty dokonane jako spłata wierzytelności, które zostały jednocześnie wyegzekwowane przez komornika stanowią nienależne świadczenie i jako takie winny być zwrócone przez wierzyciela.