Prawo do zachowku w przypadku darwoziny

Co do zasady, zgodnie z art. 991 § 1 i 2 k.c. zachowek przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, a uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu. Zachowek co do zasady wynosi ½ tego co spadkobierca uprawniony do zachowku otrzymałby w wyniku spadkobrania ustawowego (chyba, że jest trwale niezdolny do pracy lub nieletni, wówczas roszczenie o zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego). Wówczas spadkobiercy temu przysługuje roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Roszczenie to przysługuje wobec spadkobierców testamentowych, bądź obdarowanych przez spadkodawcę za jego życia.

Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Czyli darowizna dokonana na Pani rzecz przez rodziców, będzie doliczona do zachowku, a Pani bracia jako uprawnieni do zachowku będą go mogli żądać. Późniejsze rozporządzenie otrzymaną poprzez darowiznę nieruchomością nie ma znaczenia dla roszczenia o zachowek. Zatem dokonanie dalszej darowizny przez Panią na rzecz córki, bądź jej sprzedaż, nie ograniczy roszczeń o zachowek jakie przysługują (obecnie po zmarłym ojcu) lub będą przysługiwać im w przyszłości (po zmarłej matce). Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

 

Prawdopodobnie roszczenia o zachowek jaki przysługiwał braciom po zmarłym ojcu się już przedawniły, gdyż w myśl art. 1007 § 2 k.c. roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku (otwarcie spadku następuje w chwili śmierci spadkodawcy). Zatem przysługiwać będzie Pani możliwość w takim przypadku powołania się na zarzut przedawnienia. Reasumując, jeżeli powoła się Pani na zarzut przedawnienia, a jedynym majątkiem spadkowym była nieruchomość, to obecnie roszczenie o zachowek dla każdego z dwóch braci będzie wynosić 1/24 wartości nieruchomości, jeżeli nie są oni trwale niezdolni do pracy.