Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Roszczenie o zachowek i dział spadku

Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: zachowek

W 1990 roku zmarła mama i ojciec do końca swoich dni mieszkał sam. W roku 1997 roku ojciec wykupił mieszkanie w spółdzielni na własność, a następnie zapisał to mieszkanie młodszemu synowi (mojemu bratu) i jest na to dokument w postaci aktu notarialnego. W roku 2007 ojciec zmarł nie pozostawiając testamentu a brat zaraz po pogrzebie mieszkanie sprzedał zabierając wszystko z mieszkania dla siebie. Czy w tej sytuacji należy mi się zachowek i w jakiej wysokości? Czy należy mi się jakaś część lub równowartość z tego co było po rodzicach w mieszkaniu?

Roszczenie o zachowek i dział spadku

Masa spadkowa obejmuje wszelkie rzeczy ruchome i nieruchomości jakie pozostawił po sobie spadkodawca.  W pierwszej kolejności należałoby przeprowadzić postępowanie spadkowe, kierując do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. W postępowaniu tym sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym określa kto i w jakiej części dziedziczy po spadkodawcy.  Możliwy jest także jednoczesny wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku. W przypadku działu spadku, zgodnie z art. 684 k.p.c. skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Oczywiście możliwe jest także sporządzenie u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, który to akt zastępuje postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku.
 
Jeden ze spadkobierców, który rozporządza rzeczami wchodzącymi w skład masy spadkowej, przed dokonaniem działu spadku, w myśl art. 1036 k.c. może on tego dokonać za zgodą pozostałych spadkobierców (rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku). Jednakże w braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. W opisanym zatem przypadku, pozostali spadkobiercy mogą mieć roszczenie względem spadkobiercy, który samowolnie rozporządził rzeczami wchodzącymi w skład masy spadkowej. Należało by jednak ustalić o jakie rzeczy ruchome chodzi i jaka jest ich wartość.
 
Jeżeli chodzi o roszczenie o zapłatę należnego zachowku, to na podstawie art. 993 k.c. przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku, darowizny uczynione przez spadkodawcę. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. Powyższe oznacza, że dla potrzeb obliczenia zachowku, należy ustalić wartość darowizny, wg. stanu w jakim została ona dokonana ale wg. cen z chwili wytoczenia roszczenia o zachowek. Czyli wartość darowanej nieruchomości w postaci lokalu mieszkalnego, należy ustalić wg. obecnych cen rynkowych, ale w stanie w jakim darowizna była dokonana (np. nie uwzględnia się późniejszych, po dokonaniu darowizny nakładów na nieruchomość).
Zgodnie z definicją ustawową określoną w art. 991 k.c. (kodeksu cywilnego), zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).  Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy (a w tym wypadku także obdarowanemu) roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
 
Z opisanego stanu faktycznego wynika, że spadkodawca dokonał darowizny lokalu mieszkalnego, a z ustawy do spadku powołany byłoby dwóch spadkobierców. Jeżeli zatem nie jest Pan niezdolny do pracy (albo małoletni), to co do zasady przysługuje Panu roszczenie o zachowek w wysokości ½ tego, co otrzymałby Pan w spadku. Czyli jeżeli wartość masy spadkowej była by określona na 100, a jako że jest dwóch spadkobierców to każdy dziedziczyłby z ustawy po równi. Czyli upraszczając przysługuje Panu roszczenie o zachowek w wysokości połowy Pana udziału w spadku, czyli ¼ wartości masy spadkowej. Oczywiście całe obliczenie oparte jest na dużym uproszczeniu ale bez znajomości całej dokumentacji nie można określić dokładniej tego podziału.  
 
Porady prawne / Pomoc prawna
Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2009-05-18
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: zachowek
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
® 2008 - 2021 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.