Podział nieruchomości wspólnej na wniosek współwłaścicieli

Zgodnie z art. 211 k.c. (kodeksu cywilnego), każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Jest to ogólna zasada żądania podziału wspólnej rzeczy. 

 

Zasadą jest, iż w wyniku postępowania o zniesienie współwłasności powinno nastąpić całkowite jej zniesienie. Podział fizyczny jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, preferowanym przez ustawodawcę. Oznacza to, że w sytuacji, gdy zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, powinien on brać pod uwagę przede wszystkim ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że nie są nim zainteresowani sami współwłaściciele. Nie mniej jednak, w razie gdy rzecz podlegająca podziałowi, nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.  Przy określaniu wartości nieruchomości dla ustalenia spłat przyjąć należy wartość realną, czyli rynkową, przy której ustalaniu biegły powinien się kierować cenami uzyskiwanymi przy sprzedaży podobnych nieruchomości w tej samej miejscowości, względnie okolicy (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.02.1998 roku, sygn. akt I CKN 489/97).

 

Aby dokonać podziału nieruchomości, konieczne będzie złożenie odpowiedniego wniosku do sądu. Do wniosku takiego należy dołączyć plan podziału. W razie złożenia przez wszystkich współwłaścicieli zgodnego wniosku co do zniesienia współwłasności sąd jest obowiązany wydać postanowienie odpowiadające treści tego wniosku, jeżeli spełnione zostaną wymagania, o których mowa w art. 621 k.p.c., a projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych (art. 622 § 2 k.p.c.). W innych wypadkach sąd nie jest związany wnioskiem co do sposobu zniesienia współwłasności.

Postępowanie o zniesienie współwłasności, w zależności od stanu faktycznego może trwać od kilku miesięcy nawet do kilku lat. Długość postępowania zależy głównie od stron postępowania, które mogą składać co chwilę pisma procesowe i wnioski dowodowe, albo żądać powołania biegłych. O kosztach samego postępowania jak i kosztach takiego podziału będzie orzekał sąd, nie mniej jednak zasadą jest, że przy podziale nieruchomości koszty podziału obciążają wszystkich współwłaścicieli uczestniczących w podziale.