Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię uaktualnienie poniższego tekstu pod kątem obowiązującego stanu prawnego - kliknij w link (funkcja dostępna tylko dla zarejestrowanych Użytkowników).

Prawo najmu lokalu mieszkalnego także może podlegać podziałowi pomiędzy byłych małżonków

Mam mieszkanie kwaterunkowe - umowa najmu z gminą. Najemcą jestem ja i moja była żona. Po rozwodzie była żona opuściła mieszkanie i została wymeldowana administracyjnie. Nie wiem gdzie mieszka i nie łoży na czynsz mieszkaniowy. Od opuszczenia mieszkania minęło 7 lat. Nie rości żadnych praw do tego mieszkania ani też nie złożyła rezygnacji z umowy najmu mieszkania. Po złożeniu sprawy do sądu o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, otrzymałem postanowienie, że tą sprawę mogę rozwiązać tylko poprzez podział majątku i umowę najmu traktować jako składnik majątku. Nie mieliśmy żadnego znacznego majątku i była żona również nie składała żadnego pozwu o podział. Gmina nie chce wypowiedzieć umowy najmu w stosunku do byłej żony, twierdząc , że sprawy mieszkaniowe miedzy byłymi małżonkami reguluje sąd. Ja w takiej sytuacji nie mogę ani wykupić mieszkania, ani zamienić się na większe. Jak mogę pozbawić prawa do lokalu byłą małżonkę? Czy mogę złożyć pozew o podział majątku wykazując tylko prawo do najmu tego mieszkania?

Co do zasady, podziałowi po ustaniu wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami podlegają jedynie prawa oraz składniki majątku wspólnego.  Kwestia możliwego dokonania podziału praw z umowy najmu, w doktrynie i orzecznictwie nie jest jednoznaczna. Jednakże zgodnie z Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 1996 roku, sygn. akt I CRN 55/96 wynika, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego, sąd może objąć podziałem wchodzące w skład tego majątku prawo najmu lokalu mieszkalnego.  
R E K L A M A
 
Jak w uzasadnieniu zauważył Sąd Najwyższy, za przyjęciem możliwości podziału prawa z umowy najmu, przemawia kilka argumentów.
 
Po pierwsze, zgodnie z art. 32 k.r.o. dorobkiem małżonków są wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności przez oboje małżonków lub przez jedno z nich, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 33 k.r.o. Wejście do majątku dorobkowego nie jest uzależnione od sposobu nabycia określonego przedmiotu majątkowego. Wspólnością objęte są przedmioty nabyte w sposób pierwotny i pochodny, w drodze czynności prawnej, z mocy samego prawa, na podstawie decyzji administracyjnej, orzeczenia sądowego lub innego zdarzenia, z którym ustawa wiąże nabycie prawa. Z powyższego wynika zatem, że o wejściu określonego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego decydują kryteria obiektywne.
 
Po wtóre, jeśli chodzi o pojęcie "przedmioty majątkowe", użyte w art. 32 k.r.o., to jeszcze pod rządem kodeksu rodzinnego z 1950 r. ustaliła się wykładnia, że chodzi tu o własność rzeczy i inne prawa majątkowe (por. przykładowo: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1958 r. z CO 11/58, OSN 1960, poz. 94).Wobec tego, że w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym zachowano to sformułowanie, należy przyjąć, iż także na gruncie aktualnego stanu prawnego przez "przedmioty majątkowe" (art. 32 § 1 k.r.o.) trzeba rozumieć szeroko pojęte prawa rzeczowe i obligacyjne. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 30 kwietnia 1991 r. III CZP 6/91 (OSNCP 1991, poz. 100).
 
Po trzecie, jeśli przez "przedmioty majątkowe" rozumieć - na gruncie art. 32 § 1 k.r.o. - prawa rzeczowe i obligacyjne, to nie sposób znaleźć przekonującego uzasadnienia do wyłączenia z dorobku małżonków praw płynących ze stosunku najmu. Przeciwnie, dorobkiem rnałżonków w rozumieniu art. 32 § 1 k.r.o. są prawa ze stosunku najmu uzyskane przez oboje małżonków lub jedno z nich w czasie trwania wspólności ustawy, w tym także prawa ze stosunku najmu lokalu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1991 r. III CZP 107/91, OSNCP 1992, poz. 75). W tym też kierunku jednoznacznie wypowiada się doktryna.
 
Po czwarte, jeśli prawa wynikające ze stosunku najmu lokalu wchodzą w skład dorobku małżonków, to nie sposób wykluczyć możliwości objęcia tego składnika podziałem dorobku. Wprawdzie w uchwale składu siedmiu sędziów SN z dnia 31 sierpnia 1974 r. III CZP 8/74 (OSNCP 1975, poz. 51) sformułowano tezę: "W postępowaniu o podział majątku wspólnego (art. 566 i 567 k.p.c.) sąd nie może objąć podziałem wchodzącego w skład tego majątku prawa najmu, nabytego przez małżonków na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale", to jednak i ten pogląd wymaga dziś weryfikacji. Przede wszystkim odnosi się on do najmu powstałego z decyzji administracyjnej o przydziale, co - jako źródło kreowania stosunku najmu - zostało zlikwidowane w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.). Na gruncie tych przepisów najem powstaje wyłącznie na drodze cywilnoprawnej (także najem lokalu socjalnego). Prawa i obowiązki wynikające z umowy najmu mieszkania mogą - w określonej sytuacji - podlegać dziedziczeniu. Mianowicie, art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali (...) przewiduje, że w stosunek najmu mieszkania wchodzą wyliczone w nim osoby bliskie najemcy, ale nie określa skutków prawnych sytuacji, gdy brak jest osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu albo gdy zrzekną się one swego prawa. Jeśli zatem art. 691 k.c. (obecnie uchylony) przewidywał w takiej sytuacji wygaśnięcie stosunku najmu, zaś takiej konsekwencji prawnej nie przewiduje art. 8 ustawy o najmie lokali (...), to jedynie poprawny wniosek, jaki się nasuwa, sprowadza się do tezy, że w takim wypadku prawa i obowiązki wynikające z umowy najmu podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych. Prawa te może dziedziczyć kilku spadkobierców, a zatem może ono podlegać podziałowi. Brak uzasadnionych racji, aby różnicować sytuacje, gdy prawo najmu wchodzi w skład masy spadkowej podlegającej podziałowi oraz gdy objęte jest dorobkiem małżonków takoż podlegającym podziałowi.
 
Po piąte, konieczne jest zweryfikowanie twierdzenia, że przeciwko objęciu podziałem majątku wspólnego prawa najmu - przemawia jego natura. W szczególności twierdzi się, iż od wynajmującego zależy zarówno wskazanie przedmiotu najmu, jak i dobór najemcy, co ma stanowić przeszkodę materialnoprawą do objęcia prawa najmu sądowym podziałem dorobku małżonków (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 31 sierpnia 1974r. III CZP 8/74 - OSNCP 1975, z. 4, poz. 51). Godzi się zauważyć, że dokonując podziału dorobku sąd ani nie zmienia przedmiotu najmu, ani nie "nadaje" byłemu małżonkowi statusu najemcy, gdyż z mocy art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie (...) - jest on współnajemcą.
 
Reasumując, może wnieść Pan powództwo do sądu o podział majątku, w skład którego wchodzi prawo najmu lokalu mieszkaniowego przydzielonego przez gminę.
 
Porady prawne / Pomoc prawna
Data: 2009-04-16
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo cywilne, Prawo rodzinne i opiekuńcze
Słowa kluczowe: najem lokalu
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
KRS.SerwisPrawa.pl
Rzetelna Firma
OPiNEO - słucham swoich klientów
Księgarnia prawnicza
Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania. Część szczególna. TOM III
223,20 zł
279,00 zł

Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania. Część szczególna. TOM III

Autorzy:

Gawlik Zdzisław,

Janiak Andrzej,

Kidyba Andrzej,

Kopaczyńska-Pieczniak Katarzyna,

Kozieł Grzegorz,

Niezbecka Elżbieta,

Sokołowski Tomasz

zobacz ››
® 2008 - 2012 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.