Przedawnienie roszczenia o zachowek

Z opisu stanu faktycznego wynika, że Pana ojciec za życia rozporządził swoim majątkiem dokonując darowizny na rzecz Pana brata. W związku z powyższym, jedyne roszczenie jakie Panu przysługiwało to roszczenie o należny Panu jako zstępnemu zachowek. Nie przysługuje Panu żadne roszczenie o podział majątku po ojcu.

 

Zgodnie z art. 991 § 1 k.c. (kodeksu cywilnego), jako zstępnemu spadkodawcy, który byłby powołany do spadku z ustawy, należy się, co do zasady połowa wartości tego udziału. Jeżeli jako uprawniony nie otrzymał Pan należnego zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje Panu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. W tym przypadku dla potrzeb obliczenia wartości zachowku, dolicza się do masy spadkowej darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia.

 

Roszczenia o zachowek ulegają przedawnianiu. Zgodnie z art. 1007 § 2 k.c. roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku. Datą otwarcia spadku, jest chwila śmierci spadkodawcy. Od tego czasu, należy liczyć bieg okresu przedawniania.

 

Przepisy dotyczące przedawnienia roszczenia, uregulowane zostały w Tytule IV kodeksu cywilnego. Zgodnie z ogólną zasadą prawa cywilnego, po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Zarzut p[przedawnienia roszczenia jest prawem, z którego można skorzystać – nie ma tu automatyzmu. Do czasu, gdy zobowiązany do wykonania zobowiązania (w tym przypadku do zapłaty zachowku), nie powoła się na zarzut przedawniania, może Pan żądać wykonania zobowiązania (zapłaty należnego zachowku). Jednakże, jeżeli zobowiązany powoła się skutecznie na zarzut przedawnienia, nie będzie Pan mógł dochodzić swojego roszczenia przed sądem. Należy jednak pamiętać, że bieg terminu przedawniania może ulec przerwaniu lub zawieszeniu.

Jedną z ważniejszych okoliczności jaka powoduje przerwanie biegu przedawnienia roszczenia jest jego uznanie. Przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje a po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Nie jest wymagana dla uznania roszczenia żadna szczególna forma, co oznacza, że może ono nastąpić nie tylko w sposób wyraźny, ale i dorozumiany, na przykład przez zapłatę odsetek, spełnienie części świadczenia, prośbę o odroczenie płatności długu itp.

Tak jak już wspomniano, zarzut przedawnienia jest prawem dłużnika i to on powinien wiedzieć, czy może skorzystać z zarzutu przedawnienia roszczenia. Pan jako wierzyciel w żadnym wypadku nie ma obowiązku informowania dłużnika, że dane roszczenie uległo przedawnieniu. Uznanie długu może być także niewłaściwe. Uznanie niewłaściwe jest to uczynione przez dłużnika wobec wierzyciela przyznanie, że dług w określonej wysokości istnieje. Do wywołania skutku przedawnienia wystarcza samo tylko stwierdzenie istnienia długu przez dłużnika (jak już wspomniano, nie ma znaczenia w jakiej formie zostanie ono dokonane). Można zatem dokonać tego w formie pisemnej, ustnej, a nawet dorozumianej. Dla skuteczności uznania niewłaściwego konieczne jest, by określone oświadczenie lub czynność dotarła do Pana jako wierzyciela w sposób zamierzony przez zobowiązanego. Nie jest natomiast wymagane istnienie po stronie zobowiązanego zamiaru wywołania skutku prawnego w postaci przerwania biegu przedawnienia.