Mieszkanie otrzymane w spadku a eksmisja i prawo do zachowku

Zameldowania na pobyt stały czy czasowy jest regulowana przez przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku, o ewidencji ludności i dowodach osobistych (dalej ustawa). Zgodnie z art. 15 pkt. 1 ustawy - osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia. Obowiązek wymeldowania takiej osoby spoczywa na właścicielu nieruchomości, zarządcy itp. Zgodnie z art. 15 pkt. 2 ustawy - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepisy te dotyczą administracyjnej sfery życia, nie ma znaczenia czy osoba, która zostaje wymeldowana ma tytuł prawny do nieruchomości (np. współwłasność), czy też nie. Podstawowa kwestia w tej sprawie to przebywanie w miejscu stałego lub czasowego pobytu. Jeżeli osoba ta przebywa w miejscu zameldowania, to zasadniczo nie można jej wymeldować.

 

Jeżeli chodzi o eksmisję z mieszkania Pani z dziećmi, to zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 roku, o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, w przypadku osoby małoletniej oraz osoby sprawującej nad nią opiekę i wspólnie z nią zamieszkującą, sąd może orzec o eksmisji takiej osoby i dziecka z lokalu mieszkalnego, jednakże orzekając o eksmisji, musi orzec o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, chyba że osoba ta może zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany (np. ma Pani własne mieszkanie). Lokal socjalny ma obowiązek dostarczyć gmina, co w rezultacie oznacza, że wykonanie wyroku o eksmisji będzie trwało wiele lat. W wyroku nakazującym opróżnienie lokalu mieszkalnego (eksmisja),  sąd może orzec o uprawnieniu pozwanego (czyli Pani) do otrzymania lokalu, który zobowiązał się dostarczyć powód (czyli właściciel mieszkania). Lokal zastępczy do którego, może być Pani eksmitowana zapewniony przez powoda (właściciela mieszkania), powinien spełniać warunki lokalu socjalnego, a nie jedynie odpowiadać kryteriom pomieszczenia tymczasowego.

 

Co do ewentualnych roszczeń związanych ze spadkiem, to przysługuje Pani roszczenie o zachowek. Zgodnie z art. 991 k.c. (kodeksu cywilnego), zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).  Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

 

Zgodnie z art. 931 § 1 k.c. w przypadku dziedziczenia ustawowego, w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. W opisanym przypadku dziedziczyła by Pani z mocy ustawy wraz z bratem, w częściach równych, a zatem zakładając że na masę spadkową składa się jedynie przedmiotowy lokal mieszkalny, to może Pani żądać co do zasady zachowku o równowartości w wysokości ¼ wartości tego lokalu.