Umowa o dzieło to nie to samo co umowa o pracę po godzinach

Generalnie umowa o dzieło należy do umów cywilnoprawnych regulowanych przez przepisy kodeksu cywilnego. Umowa zatem określa warunki oraz zakres dzieła jakie ma być wykonane a także wynagrodzenie należne wykonawcy. Nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia, dla obliczenia należnego wynagrodzenia stawka jaka jest stosowana za wykonanie podobnej pracy przy umowach o pracę. Umowa o dzieło powinna być zawarta przed zleceniem działa, co wynika z samej treści art. 627 k.c. (kodeksu cywilnego), zgodnie z którym, przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa taka powinna przewidywać kiedy i w jakich okolicznościach działo zostanie odebrane, a także należne wynagrodzenie dla wykonawcy. Kodeks cywilny stwierdza, że wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia (nie musi być podane konkretnie), a jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie. Zatem wynagrodzenie zawsze będzie umowne, tzn. w wysokości ustalonej przez strony.

Należy jednak pamiętać, że nie każda umowa o dzieło jest taką. Umowa o dzieło jest umową rezultatu (stworzenia dzieła). Nie każda umowa o dzieło będzie za taką uznana. W szczególności zgodnie z definicją stosunku pracy wyrażoną w art. 22. § 1 k.p. (kodeksu pracy), w myśl której, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, umowa o dzieło może być uznana za umowę o pracę. Kodeks pracy stwierdza, że zatrudnienie w warunkach określonych w powyżej jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Aby uniknąć uznania umowy o dzieło za umowę o pracę należy jasno określić w umowie oraz stosować później w praktyce głównie samodzielność w wykonaniu umowy, czyli braku podporządkowania pracodawcy podczas wykonywania umowy, braku wyznaczonego przez pracodawcę miejsca wykonania dzieła. Generalnie ryzyko związane z dziełem winno w całości obarczać wykonawcę działa, co oznacza swobodę przy jego wykonaniu. Wykonawca odpowiada jedynie za końcowy rezultat, który winien być zgodny z oczekiwaniami zawartymi w umowie przez zamawiającego dzieło.  

Należy także pamiętać, że w przypadku umowy o dzieło zawartej z pracodawcą, z którym wykonawca dzieła pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (nawet, jeżeli formalnie zatrudnia wykonawcę dzieła inny podmiot), dla celów ubezpieczeń społecznych wykonawca dzieła traktowany jest na tych samych zasadach co pracownik. Skutkuje to tym, że do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy odprowadzić wszelkie składki jak od umowy o pracę oraz dokonać stosownego zgłoszenia pracownika. Różnica polega jedynie na tym, że zaliczka na podatek dochodowy wpłacana jest jak od umowy o dzieło.