Umowa darowizny nie jest tożsama z umową dożywocia w świetle prawa do uzupełnienia zachowku

Generalnie podstawowa sprawa jest taka czy akt notarialny przeniesienia własności stanowił darowiznę, czy też mamy do czynienia z dożywociem. Co do zasady dziecku (zstępnym), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy należy się zachowek. Czyli w przypadku tych osób, które byłyby powołane do spadku z ustawy, należą się (jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, w innych zaś wypadkach – połowa) odpowiednie wartości spadku jaki by mu przypadały przy dziedziczeniu ustawowym.

W takim przypadku do masy spadkowej (dla potrzeb ustalenia zachowku) dolicza się darowizny poczynione przez spadkodawcę (art. 993 k.c.). Jeżeli uprawniony (w tym przypadku syn spadkodawczyni) nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.  

 

Czyli, jeżeli teściowa dokonała darowizny na rzecz córki lub wnuka, darowizna ta winna być doliczona do masy spadkowej dla potrzeb obliczenia zachowku, a Pani mężowi przysługiwać będzie wobec tej obdarowanej osoby (albo spadkobierców tej osoby) prawo żądania zapłaty odpowiedniego zachowku. Nie ma Pani mąż prawa żądania udziału w mieszkaniu a jedynie ma to roszczenie pieniężne o zapłatę zachowku. Proszę jednak pamiętać, że zgodnie z art. 1007 § 2 k.c. roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku.

 

Czyli w przypadku gdy od śmierci teściowej upłyną te 3 lata, roszczenie o uzupełnienie zachowku stanie się przedawnione, a co za tym idzie nie będzie mogło być co do zasady dochodzone na drodze sądowej, jeżeli zobowiązany powoła się na zarzut przedawnienia. Jeżeli jednak, umowa jaka została sporządzona jest umową dożywocia, to umowa taka nie stanowi darowizny. Umowa ta została zdefiniowana w art. 908 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. W przypadku umowy dożywocia nieruchomość może zostać obciążona służebnością mieszkania, lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku.  Umowa ta zatem jest umową dwustronną odpłatną. Przepisy w takim przypadku nie przewidują doliczenia do spadku, dla potrzeb ustalenia zachowku, takiego rozporządzenia mieniem przez spadkodawcę. W takim przypadku żadne roszczenie wobec osoby, która nabyła nieruchomość na podstawie umowy dożywocia Pani mężowi nie przysługuje.

   

Porady prawne

www.SerwisPrawa.pl