Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Nieważność czynności prawnej z uwagi na brak świadomości

Rok temu zmarła moja mama, która wraz z mężem była współwłaścicielem lokalu użytkowego. Mama zawsze mówiła mi, ze to był ich majątek wspólny. Tymczasem teraz okazuje się, ze ten lokal zostały przekazane bez mojej wiedzy jako darowizna córce męża mojej mamy. Stało się to 5 miesięcy przed śmiercią mamy, która wtedy była już w ostatnim stadium choroby Parkinsona i była całkowicie uzależniona w zasadzie od męża. Ostatnio z mama było coraz trudniej się porozumieć albo wcale to nie było możliwe. Mam powody przypuszczać, że darowizna została dokonana w wyniku wykorzystania uzależnienia mamy od opieki. Jakie kroki mogę podjąć by to wyjaśnić i ewentualnie unieważnić akt darowizny?

Według art. 82 KC nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. W przytoczonym przepisie tylko przykładowo wymienione zostały przyczyny wyłączające świadomość i swobodę. Jako przyczyny nieważności złożonego oświadczenia woli wskazano natomiast stan wyłączający świadomość oraz stan wyłączający swobodę podejmowania decyzji i wyrażania woli.

Oświadczenia złożone przez osobę w takim stanie jest automatycznie nieważne jako złożone w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. W celu ustalenia, czy oświadczenie woli złożone przez osobę było skuteczne należy zbadać, czy w chwili składania tego oświadczenia osoba ta znajdowała się w stanie umożliwiającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (wyr. SA w Gdańsku z 9.3.2011 r., I ACA 1506/10, Legalis).

Brak świadomości i swobody, o którym mowa w art. 82 k.c. nie musi być zupełny. Stan braku świadomości nie musi być całkowity i zupełny, jednak częściowe wyłączenie świadomości musi być znaczne. Stan wyłączający świadomość to - najogólniej rzecz ujmując - brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła.

 

 

Tym samym należałoby w niniejszej sprawie na podstawie art. 189 k.p.c. wnieść powództwo o ustalenie czy w chwili składania oświadczenia woli Pana matka znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli. W trakcie procesu trzeba będzie dowodzić, że Pana mama była chora a choroba ta wpłynęła na nią w takim stopniu, że powodowało to brak świadomości. Dowodami takimi będą w np. zaświadczenia lekarskie, zeznania świadków, a także opinia biegłego lekarza, którego należałoby powołać w toku postępowania. Sąd może przesłuchać także strony przy czym dowód z przesłuchania stron ma charakter subsydiarny, tzn. zgodnie z art. 299 k.p.c. przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron dopuszczalne jest wyjątkowo, gdy w świetle oceny sądu, opartej na całokształcie okoliczności sprawy, brak jest w ogóle innych środków dowodowych albo gdy istniejące okazały się niewystarczające do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

 

 

W przypadku, gdy sąd podzieli Pana stanowisko to umowa uznana zostanie za nieważną a składniki majątku, którymi rozporządzono niejako „powrócą” do masy spadkowej powstałej po śmierci mamy i będą podlegały podzieleniu według zasad ogólnych obowiązujących w prawie spadkowym.

 

Jarosław Olejarz

Radca prawny

Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2014-05-20
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: oświadczenie woli, wady oświadczenia woli, czynność prawna, nieważność, bezwzględna nieważność, darowizna, spadek, zachowek, masa spadkowa
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.