Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Podstawowe informacje o postepowaniu spadkowym i prawie do zachowku

Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: spadek, zachowek

W 2007 roku zmarła babcia mojej żony. Z tego co wiem moja szwagierka została ustanowiona notarialnie testamentowo spadkobiercą mieszkania i całego majątku swojej babci. Ponadto doszło do rzekomo notarialnego dokonania darowizny mieszkania przed śmiercią spadkodawcy. O śmierci babci nie raczono powiadomić rodziny, ani nawet o dniu pogrzebu. Szwagierka nie chce przekazać żadnych informacji co do nieruchomości po babci. Co w takim razie musimy zrobić, czy wystąpić do sądu z wnioskiem o otwarcie i ogłoszenie testamentu, czy z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku? Czy są jakiekolwiek drogi otrzymania spadku lub zachowku? Czy mogę wnioski składać u siebie w sądzie, czy muszę specjalnie udać się tam.

Uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku
Zgodnie z prawem spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy (art.925 w zw. z art. 942 k.c.). Aby móc jednak objąć majątek spadkowy, w pierwszej kolejności należy złożyć wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku. Zgodnie z art. 1025. § 1 k.c. sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Interes prawny do złożenia takiego wniosku ma niewątpliwie spadkobierca ustawowy, którym jest zstępny (dziecko, wnuk).
W myśl art. 931 k. c. w przypadku dziedziczenia ustawowego, w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych. Czyli jeżeli żyje Pana teściowa (matka Pana żony), to uprawniona do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku będzie nie Pana żona ale Pana teściowa. W przypadku jednak gdyby Pana teściowa spadek odrzuciła (co można zrobić w terminie 6 miesięcy od dnia otwarcia spadku), to wówczas będzie ona przez prawo traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku - w jej miejsce do spadku po babci Pana żony, wejdą jej spadkobiercy ustawowi.
 
Właściwość sądowa
Na podstawie art. 628 k.p.c. do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m. st. Warszawy. W opisanym zatem przypadku właściwym do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku będzie sąd rejonowy, ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (nie może zatem Pana zona złożyć wniosku, w sądzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania Pana zony). We wniosku muszą zostać wskazani prócz wnioskodawcy, wszyscy spadkobiercy jako uczestnicy postępowania. Kwestie powyższą sąd bada z urzędu w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 50 zł.  Do wniosku należy dołączyć jego odpisy w ilości odpowiadającej ilości uczestników postępowania. Do wniosku należy dołączyć także odpis aktu zgonu spadkodawcy.
 
Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku
W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, każdy ze spadkobierców może zrzec się spadku lub przyjąć spadek (wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza, czyli ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe). W toku postępowania dokonuje się spisu inwentarza, czyli spisu majątku spadkodawcy wchodzącego w skład masy spadkowej. Ponadto, jeżeli złożono oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a inwentarz nie był przedtem sporządzony, sąd wyda postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza.  Jeżeli po sporządzeniu spisu inwentarza zachodzi wątpliwość, czy zostały w nim zamieszczone wszystkie przedmioty należące do spadku lub czy zamieszczone w spisie inwentarza długi istnieją, sąd spadku z urzędu lub na wniosek spadkobiercy, wykonawcy testamentu, wierzyciela spadku albo właściwego urzędu skarbowego może nakazać spadkobiercy złożenie odpowiedniego oświadczenia, że żadnego przedmiotu spadkowego nie zataił ani nie usunął oraz że nie podał do spisu inwentarza nie istniejących długów, a także wykazu przedmiotów spadkowych nie ujawnionych w spisie inwentarza, jeżeli mu są wiadome, z podaniem miejsca przechowania ruchomości i dokumentów dotyczących praw majątkowych, jak również z wyjaśnieniem podstawy prawnej tych praw.
W przypadku gdy spadkobierca pozostawił testament, osoba która jest w jego posiadaniu powinna go złożyć go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy. Na podstawie art. 647 k.p.c. w celu stwierdzenia, czy istnieje testament i gdzie się znajduje, sąd spadku może nakazać złożenie oświadczenia w tym przedmiocie, stosując odpowiednio tryb przewidziany do wyjawienia przedmiotów spadkowych. Jeżeli testament zostanie złożony w sądzie, sąd otwiera i ogłasza testament. O terminie otwarcia i ogłoszenia nie zawiadamia się osób zainteresowanych, jednakże mogą one być obecne przy tej czynności. Na podstawie art. 669 k.p.c. sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Po zakończeniu postępowania o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wydaje postanowienie, w którym wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów.
 
Pozew o zachowek
Zgodnie z art. 991 k.c. zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Zatem możliwość wystąpienia z powództwem o zachowek występuje dopiero po wydaniu postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, gdzie w postanowieniu są wymienieni spadkobiercy (np. testamentowi, a nie zostały uwzględnione jako spadkobiercy osoby, którym przysługuje zachowek).
Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku, darowizny uczynione przez spadkodawcę, jednakże nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Dolicza się natomiast bez względu na termin w jakim dokonane zostały darowizny, dokonane na rzecz osób zaliczonych do kręgu spadkobierców ustawowych (w tym wymienionych w art. 991 k. c. czyli uprawnionych do zachowku).
Właściwosć sądowa przy powództwie z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych, określona została w art. 39 k.p.c. który stwierdza, że powództwo z tego tytułu wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.
 
Porady prawne / Pomoc prawna
Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2008-04-08
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo cywilne
Słowa kluczowe: spadek, zachowek
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
® 2008 - 2021 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.