Odrzucenie spadku a skarga Pauliańska

Aby nie odpowiadać za długi spadkowe, może Pani przyjąć spadek ale z dobrodziejstwem inwentarza. Zgodnie z ar. 1012 k. c. spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

 

Odrzucenie spadku wywołuje skutki prawne przewidziane w art. 1020 k. c. tj. spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Oznacza to, że w jego miejsce do spadku powołani są jego spadkobiercy ustawowi (małżonek, zstępni, a w razie braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo). Osoby te także musiałby także złożyć oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, co niewątpliwie komplikuje całą sprawę. Zakładając jednak, że Pani i Pani spadkobiercy odrzucą spadek a Pani brat przyjmie spadek (wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza), to oczywiście może on po przejęciu masy spadkowej dokonać odpowiedniej darowizny na Pani rzecz własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, gdyż prawo to jest zbywalne. Oczywiście w takim przypadku odpowiadał on jednak będzie za długi spadkowe i wierzyciele Pani matki będą mogli dochodzić od niego zaspokojenia swoich wierzytelności (przy przyjęciu prostym, w pełnej wysokości a przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza do wartości masy spadkowej). Wierzyciele w przypadku takiej darowizny będą mogli korzystać z przysługującego im prawa w postaci skargi Pauliańskiej określonej w art. 527 i następnych k. c. (sama nieruchomość nie będzie obciążona, chyba że wierzyciele wcześniej złożyli już wnioski o wpis hipoteki przymusowej, która jednak nie została jeszcze wpisana) Przepisy te stanowią, że gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Można jedynie dodać, że uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności. Czyli od dokonania darowizny przez okres 5 lat, wierzyciele mogą skorzystać z przysługującego im prawa i domagać się uznania dokonanej darowizny za bezskuteczną.