Spółdzielcza umowa o pracę

Zgodnie z art. 77 § 1. Stosunek pracy między spółdzielnią pracy a jej członkiem nawiązuje się przez spółdzielczą umowę o pracę. Stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę reguluje ustawa - Prawo spółdzielcze, a w zakresie nie uregulowanym odmiennie tą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy.

 

W myśl art. 182 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 roku Prawo spółdzielcze, spółdzielnia i członek spółdzielni mają obowiązek pozostawania ze sobą w stosunku pracy. Poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach ustawy odmowa nawiązania stosunku pracy lub pozostawania w takim stosunku stanowi naruszenie istotnych praw i obowiązków wynikających ze stosunku członkostwa. W razie nienawiązania stosunku pracy z winy spółdzielni, członek może dochodzić przez cały czas trwania członkostwa zawarcia spółdzielczej umowy o pracę. Niezależnie od tego może on, w ciągu roku od dnia powstania członkostwa, dochodzić odszkodowania według przepisów prawa cywilnego.

 

Członek spółdzielni pracy nie może pozostawać z nią w pracowniczym stosunku pracy. Statut może jednak przewidywać zatrudnienie wszystkich lub niektórych członków nie na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, lecz na podstawie umowy o pracę nakładczą, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem działalności spółdzielni. Spółdzielnia ma obowiązek równomiernie rozdzielać pracę między tych członków, z uwzględnieniem ich kwalifikacji.

 

Jak stwierdził w wyroku Sąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 05.05.1999 roku, sygn. akt I PKN 677/98, przyjęcie pracownika spółdzielni pracy w poczet jej członków powoduje rozwiązanie pracowniczego i nawiązanie spółdzielczego stosunku pracy.

 

Reasumując członek spółdzielni świadczy pracę w jakimś - mniejszym lub większym - zakresie także na własny rachunek. Przepisy wprowadzające odstępstwa od zasady pozostawania członka spółdzielni w stosunku pracy z tą spółdzielnią mają charakter wyjątkowy, wobec czego należy je wykładać i stosować ściśle. Jedyną podstawę nawiązania stosunku pracy przez spółdzielnię z jej członkiem stanowi spółdzielcza umowa o pracę (art. 183 § 3 ustawy). Członek spółdzielni nie może być zatrudniony w ramach pracowniczego stosunku pracy, tym samym naszym zdaniem (na podstawie opisu stanu faktycznego) należałoby uznać, że umowa jaka została zawarta, winna być uznana za spółdzielczą umowę o pracę, a nie stosunek pracowniczy (co winno znaleźć potwierdzenie w aneksowaniu zawartej przez spółdzielnie pracy umowy, a nie zawieraniu nowej).