Jesteś tutaj:
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię porada prawna związana z tą tematyką, możesz skorzystać z formularza zapytania prawnego.

Rozwód i separacja wg. prawa niemieckiego

Dwa lata temu moja siostra wyszła za obywatela Niemiec, rok temu urodził im się syn. Czy może się domagać alimentów na siebie i dziecko (w jakiej kwocie)? Jej mąż trzy miesiące temu wyprowadził się z domu, czy od tej pory liczy się separacja, czy siostra musi wyrazić zgodę na separację, czy może ona trwać bez jej zgody? Czy w czasie separacji musi łożyć na utrzymanie żony i dziecka? Czy siostra musi mieć jego zgodę na wyjazd z Niemiec z dzieckiem. Siostra nie ma rozdzielności majątkowej. Czy korzystniej będzie przeprowadzić rozwód w Polsce czy też w Niemczech? Rozpad małżeństwa nastąpił z jego winy

Zgodnie z art. 18 Ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe - Dla rozwodu lub separacji właściwe jest wspólne prawo ojczyste małżonków z chwili wystąpienia z żądaniem rozwodu lub separacji. W braku wspólnego prawa ojczystego małżonków właściwe jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a gdy małżonkowie nie mają miejsca zamieszkania w tym samym państwie, właściwe jest prawo polskie. Z powyższego wynika, że w przypadku gdy oboje małżonkowie mają obywatelstwo niemieckie, lub jedno z nich ma takie obywatelstwo a drugi z małżonków jest obywatelem polskim, ale oboje zamieszkują na terenie Republiki Federalnej Niemiec, właściwym prawem w sprawie o rozwód, będzie prawo niemieckie. Prawo polskie mogłoby być zastosowane jedynie w przypadku, gdy jeden z małżonków miałby zamieszkanie stałe na terenie Polski. Podobna reguła dotyczy innych stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami.



W prawie niemieckim o właściwości prawa przy rozwodzie decyduje art. 17 ustawy wprowadzającej do niemieckiego kodeksu cywilnego (EGBGB). Po pierwsze rozwód podlega prawu, które jest miarodajne w momencie zawisłości wniosku rozwodowego dla „ogólnych skutków małżeństwa”. Jeśli małżonkowie nie skorzystali z dopuszczalnego wyboru prawa, ogólne skutki zawarcia małżeństwa podlegają zasadniczo prawu państwa, którego obywatelstwo posiadają oboje małżonkowie lub które posiadali ostatnio w trakcie małżeństwa, jeśli jeden z małżonków nadal je posiada. W przypadku braku wspólnego obywatelstwa, ogólne skutki małżeństwa podlegają:

  • prawu państwa, w którym oboje małżonkowie mają swój zwykły pobyt lub w którym ostatnio mieli ten pobyt w trakcie małżeństwa, jeśli jedno z nich nadal posiada w nim swój zwykły pobyt, pomocniczo
  • prawu państwa, z którym małżonkowie w inny sposób są najbardziej związani

. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1347/2000 z dnia 29 maja 2000 r. (dalej zwanym: rozporządzeniem Bruksela II) takie orzeczenie (z wyjątkiem decyzji wydanych w Danii) jest automatycznie uznawane w Republice Federalnej Niemiec, a więc bez przeprowadzenia szczególnego postępowania w celu uznania. Zgodnie z ww. rozporządzeniem postępowanie sądowe w sprawie rozwodzie, unieważnienia lub uchylenia małżeństwa musi być wszczęte po dniu 1 marca 2000 r. Decyzje wydane w Danii wymagają nadal przeprowadzenia szczególnego postępowania w celu uznania. Czyli w przypadku orzeczenia rozwodu w Polsce wg. prawa polskiego, nie powinno być problemów z uznaniem go przez sąd niemiecki.
W prawie niemieckim powodem rozwodu jest jedynie rozpad małżeństwa. Rozwód z winy jednego z małżonków nie występuje. Małżeństwo można rozwiązać, jeśli doszło do jego rozpadu. Rozpad małżeństwa następuje, gdy przestała istnieć wspólnota małżeńska i nie można spodziewać się, że małżonkowie doprowadzą do jej odnowienia (§ 1565 ust. 1 BGB). Przypuszcza się niezbicie, że doszło do rozpadu małżeństwa, jeśli małżonkowie od roku żyją osobno i oboje złożą wniosek o rozwód lub jeśli druga strona wyrazi zgodę na rozwód. Po trzech latach separacji przypuszcza się niezbicie rozpad małżeństwa bez względu na stanowisko stron postępowania (§ 1566 ust. 2 BGB). Kontynuacja małżeństwa po rozpadzie jest możliwa, jeśli i dopóki utrzymanie małżeństwa jest ze szczególnych powodów wyjątkowo konieczne ze względu na interes małoletnich wspólnych dzieci małżonków. To samo dotyczy sytuacji, jeśli rozwód dla pozwanej strony, która nie wyraża zgody na rozwód, stanowiłby szczególne obciążenie z powodu sytuacji, w której się ona znajduje, wówczas utrzymanie małżeństwa po uwzględnieniu interesu powoda wydaje się wyjątkowo wskazane (§ 1568 BGB). Separacja oznacza według § 1567 ust. 1 zdanie 1 BGB, że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego oraz jeden z małżonków wyraźnie nie chce, by zostało ono odnowione, ponieważ odrzuca wspólnotę małżeńską. Powyższą sytuację należy odpowiednio udowodnić; problematyczna wydaje się przede wszystkim ustawowo wyraźnie dopuszczona separacja w ramach mieszkania małżeńskiego (§ 1567 ust. 1 zdanie 2 BGB). Każdy z małżonków może, jeśli wyraża taką wolę, bez szczególnych formalności, żyć w separacji. Nie przewiduje się sądownego orzeczenia w tej kwestii. Małżonkowie muszą mieszkać osobno. Małżonkowie żyją w separacji, jeśli nie istnieje już między nimi wspólnota mieszkaniowa, a jeden z małżonków odrzuca wspólnotę małżeńską. Jeśli małżonkowie żyją w separacji lub jeśli jeden z nich chce żyć w separacji, wówczas jeden z małżonków może domagać się, aby drugi przekazał mu mieszkanie małżeńskie lub jego część do wyłącznego użytku w zakresie, w jakim jest to konieczne, aby nie dopuścić do niesprawiedliwego obciążenia. Należy przy tym uwzględnić stosunki własnościowe mieszkania oraz prawo do mieszkania. I tak możliwe jest przydzielenie mieszkania kobiecie, jeśli w przeciwnym razie w grę wchodziłby jedynie pobyt w domu opieki dla kobiet. Jeśli małżonek/ka używał lub groził użyciem przemocy fizycznej w stosunku do drugiej osoby, wówczas należy zasadniczo przyznać mieszkanie ofierze lub adresatowi gróźb do wyłącznego korzystania. Przydział mieszkania nie służy przygotowaniu rozwodu lub jego ułatwieniu.

Jeśli małżonkowie ustanowili ustawową wspólnotę dorobku majątkowego małżonków, wówczas dorobek majątkowy małżonków z okresu małżeństwa należy w przypadku rozwodu podzielić między małżonków (§§ 1372 i nast. BGB). Z wyjątkiem sytuacji, gdy podział dorobku majątkowego byłby bardzo niesłuszny. Taka sytuacja może nastąpić w szczególności, jeśli małżonek, którego dorobek majątkowy jest mniejszy, przez dłuższy czas nie wypełniał z własnej winy gospodarczych zobowiązań, które wynikają ze stosunku małżeńskiego (§ 1381 BGB). Zawinienie rozwodu nie ma wpływu na powyższe.
Jeśli małżonkowie zdecydowali o wspólnocie dóbr, wówczas muszą podzielić swój cały majątek. Nie przewidziano sankcji w stosunku do małżonka, który ponosi winę za rozwód.
Jeśli małżonkowie nie mogą dojść do porozumienia, sąd może, przyznać mieszkanie małżeńskie jednemu z małżonków (§ 1 rozporządzenia o przedmiotach zwykłego urządzenia domowego - Hausratsverordnung). W przypadku mieszkania wynajmowanego sąd może dokonać zmian w umowie najmu. Sąd w takiej sytuacji podejmuje decyzję według słusznego uznania. Sąd dokonuje sprawiedliwego podziału przedmiotów zwykłego urządzenia domowego pozostających we wspólnym majątku, uwzględniając ich przeznaczenie. Przedmioty zwykłego urządzenia domowego, które są własnością jednego z małżonków, należy przyznać drugiej stronie, jeśli jest on zdany na ich użytkowanie, a od właściciela można wymagać przeniesienia własności.

Rodzice mają obowiązki alimentacyjne w stosunku do swoich dzieci (§ 1601 BGB). Beneficjentami tych obowiązków są dzieci, które nie są w stanie same łożyć na swoje utrzymanie (§ 1602 BGB). Obowiązek alimentacyjny rodziców jest warunkowany ich zdolnością do świadczenia (§ 1603). Jednakże rodzice są w stosunku do swoich dzieci zobowiązani do świadczeń w większym stopniu, tzn. chodzi szczególnie o przychody, które są oni w stanie uzyskać, a nie wyłącznie o przychody, którymi dysponują (§ 1603 ust. 2 BGB). Zasadniczo rodzice są zobowiązani do łożenia na utrzymanie dziecka odpowiednio do ich majątku i przychodów. Jednak jedno z rodziców sprawujące opiekę nad dzieckiem (§ 1606 ust. 3 BGB) wypełnia już swój obowiązek związany z utrzymaniem. Utrzymanie dziecka obejmuje całość potrzeb życiowych wraz z kosztami odpowiedniego wykształcenia (§ 1610 BGB).
Małżonek/ka jest zobowiązany/a po rozwodzie samodzielnie łożyć na swoje utrzymanie (§§ 1569, 1577 BGB). W tym celu musi on/ona jedynie wykonywać odpowiednią pracę zarobkową. Jeśli jest to konieczne do podjęcia odpowiedniego zatrudnienia i jeśli można spodziewać się pomyślnego zakończenia szkolenia, jest on/ona zobowiązany/a przejść szkolenie, dokształcanie lub przeszkolenie w ramach zmiany zawodu (§ 1574 ust. 3 BGB).
Małżonkowi przysługuje prawo do alimentów po rozwodzie,

  • jeżeli i tak długo, jak nie można oczekiwać od niego podjęcia pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad wspólnym dzieckiem (§ 1570 BGB) lub z powodu choroby, braku sił fizycznych czy też psychicznych w momencie rozwodu (§ 1572 BGB),
  • jeśli w momencie rozwodu nie można oczekiwać od niego podjęcia pracy zarobkowej z powodu jego wieku (§ 1571 BGB),
  • jeśli i dopóki małżonek po rozwodzie bierze udział w szkoleniu, dokształcaniu lub przeszkalaniu w ramach zmiany zawodu, aby wyrównać niekorzystną sytuację związaną z małżeństwem. Warunkiem jest jednakże podjęcie szkolenia, dokształcania lub przeszkalania w ramach zmiany zawodu tak szybko, jak tylko jest to możliwe, aby uzyskać odpowiednie zawód, który trwale zabezpieczy mu utrzymanie i jeśli można spodziewać się pomyślnego zakończenia szkolenia,
  • jeśli i dopóki małżonek po rozwodzie nie znajduje odpowiedniego zatrudnienia (§ 1573 ust. 1 BGB),
  • jeśli i dopóki nie można spodziewać się od niego z pozostałych poważnych powodów podjęcia pracy zarobkowej, a niezapewnienie utrzymania przy uwzględnieniu interesów obu małżonków byłoby bardzo niesłuszne,
  • jeśli przychody z odpowiedniej pracy zarobkowej nie wystarczają na zapewnienie pełnego utrzymania (§ 1573 ust. 2 BGB).

Wysokość utrzymania zależy od poziomu życia w okresie małżeństwa oraz obejmuje wszystkie koszty odpowiedniego ubezpieczenia na wypadek choroby oraz konieczności opieki, wieku i ograniczonej zdolności do pracy zarobkowej (§ 1578 BGB). Jeśli możliwości zarobkowe i majątkowe małżonka zobowiązanego do płacenia alimentów, uwzględniając jego pozostałe obowiązki, nie pozwalają mu na zabezpieczenie utrzymania osoby uprawnionej bez zagrożenia własnego odpowiedniego utrzymania, wówczas jest on zobowiązany do łożenia na utrzymanie tylko w takim stopniu, jaki jest słuszny przy uwzględnieniu potrzeb i możliwości zarobkowych i majątkowych małżonka (§ 1581 zdanie 1 BGB).

Porady prawne
Internetowa Kancelaria Prawna
www.SerwisPrawa.pl 

Pobierz odpowiedni wzór dokumentu
Data: 2006-10-05
Autor/źródło: Zespół serwisu SerwisPrawa.pl
Kategoria: Prawo międzynarodowe prywatne
Słowa kluczowe: prawo niemieckie, rozwód, separacja, alimenty
Redakcja serwisu zastrzega, iż udzielane odpowiedzi na pytania prawne nie są i nie mogą być traktowane jako porady prawne. Osoby udzielające odpowiedzi i redakcja SerwisPrawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikłe z zastosowania się do opublikowanych treści. Wszelkie materiały z zakresu prawa znajdujące się na stronach SerwisPrawa.pl mają jedynie na celu popularyzowanie wiedzy o instytucjach prawnych oraz możliwościach ich praktycznego zastosowania.
Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2019 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.