Należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego

Organ egzekucyjny musi przestrzegać kolejności egzekucji określonej w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów niezależnie od tego, czy w sprawie została wydana decyzja na podstawie art. 27 ust. 2 tej ustawy. Równocześnie, ostateczna decyzja administracyjna w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy dłużnik nie dokona zwrotu należności w terminie i na zasadach określonych w decyzji, jest podstawą do sporządzenia tytułu egzekucyjnego i przekazania go do administracyjnego organu egzekucyjnego.

Zadaniem organu właściwego wierzyciela, który działa na podstawie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisów postępowania administracyjnego jest rozliczanie przekazanych przez organ egzekucyjny kwot. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawierają szczególnego przepisu w sprawie zaliczania wyegzekwowanych od dłużnika kwot na poczet należności powstałych na skutek wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej w poszczególnych okresach świadczeniowych. W związku z powyższym, znajdują tu częściowo zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa, bowiem zgodnie z art. 2  § 2 ordynacji podatkowej, w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III tej ustawy stosuje się także do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa. Zgodnie z odpowiednio zastosowanym przepisem art. 62 § 1 ordynacji podatkowej, dokonaną wpłatę zaliczyć należy na poczet należności dłużnika, począwszy od zobowiązania z tytułu najwcześniej wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.  

Przepisy art. 28 ust. 1 nie stanowią podstawy do podziału zobowiązania dłużnika na należność z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w bieżącym okresie świadczeniowym oraz należność z tytułu świadczeń wypłaconych w zakończonych okresach świadczeniowych. Należność dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinna być traktowana łącznie - niezależnie od tego, czy świadczenia były wypłacane przez jeden czy więcej okresów świadczeniowych.

Należy zwrócić uwagę również na to, iż przepisy art. 27 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wyłączają stosowania przepisów art. 28 tej ustawy. Wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 27 ust. 2 ww. ustawy po zakończeniu danego okresu świadczeniowego daje dłużnikowi możliwość bezpośredniego zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ właściwy wierzyciela może – na wniosek dłużnika - umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części oraz odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W sytuacji, gdy dłużnik nie dokona zwrotu należności w terminie i na zasadach określonych w decyzji o zwrocie należności, ewentualnie w decyzji o rozłożeniu spłaty należności na raty lub o odroczeniu terminu płatności, należność ta podlega dochodzeniu na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Celem prowadzenia egzekucji administracyjnej jest zwiększenie skuteczności prowadzonych działań w celu odzyskania środków wypłaconych z budżetu państwa osobie uprawnionej w związku z bezskutecznością egzekucji od jej rodzica. Zbieg egzekucji ma miejsce wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona z tej samej rzeczy lub prawa majątkowego.

Egzekucja świadczeń alimentacyjnych na podstawie wyroku lub ugody w sprawie alimentów nadal prowadzona jest przez komornika sądowego. W sytuacji, gdy wypłacane są świadczenia z funduszu alimentacyjnego - na podstawie art. 27 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - komornik przekazuje wyegzekwowane kwoty do organu właściwego wierzyciela, zgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ust.1 tej ustawy. Z kolei,  jeżeli w sprawie nie są wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, komornik wyegzekwowane kwoty przekazuje zgodnie z art. 28 ust. 2 ww. ustawy, czyli w przypadku, gdy dłużnik posiada zadłużenie z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych przez dwa lub więcej okresy świadczeniowe, organ właściwy wierzyciela powinien zaliczyć przekazane przez komornika lub administracyjny organ egzekucyjny kwoty na poczet najwcześniej wymagalnych należności z tego tytułu. Natomiast jeżeli komornik sądowy przekaże wyegzekwowane od dłużnika kwoty do organu właściwego wierzyciela, a w sprawie prowadzona jest równocześnie egzekucja administracyjna to organ właściwy wierzyciela powinien poinformować administracyjny organ egzekucyjny o częściowej spłacie zadłużenia za pośrednictwem komornika sądowego i o aktualnej kwocie należności podlegającej egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej.