Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię uaktualnienie poniższego tekstu pod kątem obowiązującego stanu prawnego - kliknij w link (funkcja dostępna tylko dla zarejestrowanych Użytkowników).

Zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania

Obsługa prawna firm i osób, Windykacja należności, odszkodowania

W dniu 12 stycznia 2010 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Tadeusza J. dotyczącą braku możliwości wniesienia do Sądu Najwyższego zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Zadaniem TK było rozstrzygnięcie w sprawie zgodności art. 3941 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 , art. 77 ust. 2, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 konstytucji.

Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie na postanowienie sądu odrzucające skargę o wznowienie postępowania w sprawie powództwa Tadeusza J. przeciwko PZU SA zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu apelacyjnego. Było to spowodowane brakiem możliwości rozpatrzenia zażalenia przez Sąd Najwyższy na podstawie kwestionowanych przepisów. Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji, odrzucające skargę o wznowienie postępowania w sprawach, w których nie przysługuje skarga kasacyjna - nie jest uwzględnione w katalogu określonych w tych przepisach przypadków, dopuszczalnych zażaleń do SN. Według skarżącego narusza to jego konstytucyjne prawo do właściwej procedury oraz zasadę równości.
 
Zakwestionowane przepisy wyłączające możliwość złożenia zażalenia do Sądu Najwyższego na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, gdy sądem orzekającym w sprawie skargi jest sąd apelacyjny, pozbawiają stronę możliwości bycia wysłuchanym - podkreśla skarżący. Ponadto pozbawiają właściwej procedury, która umożliwiałaby kontrolę postępowania w sprawie o wznowienie postępowania. W opinii skarżącego rozpatrzenie wniosku o wznowienie postępowania nie może być prowadzone w ramach tego samego postępowania, o którego wznowienie wystąpiono. W postępowaniach z wniosku o wznowienie i po wznowieniu postępowania dokonywana jest merytoryczna ocena dowodów, która z zasady powinna być przeprowadzona w dwóch niższych instancjach. 
R E K L A M A
 
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 3941 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w brzmieniu dodanym przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim nie przewiduje zażalenia do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawach, w których nie przysługuje skarga kasacyjna, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i z art. 77 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
 
Problem konstytucyjny w tej sprawie sprowadzał się do pytania o zgodność z zasadą równości w prawie do sprawiedliwie ukształtowanej procedury przepisu, który z katalogu zaskarżalnych zażaleniem postanowień sądu drugiej instancji wyłącza postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawach, w których nie przysługuje skarga kasacyjna. Ustawodawca przewidział inny model zaskarżenia zażaleniem postanowienia o odrzuceniu skargi w zależności od tego: czy została ona wniesiona w związku z orzeczeniem zapadłym w pierwszej instancji, czy też podniesiono w niej nieważność postępowania w drugiej lub jednocześnie pierwszej i drugiej instancji. W pierwszym wypadku do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zastosowanie znajdzie art. 394 k.p.c. Z kolei w przypadku, gdy skargę o wznowienie postępowania odrzuci sąd drugiej instancji, jego postanowienie będzie zaskarżalne jedynie na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. O ile zgodnie z art. 394 k.p.c. wniesienie zażalenia na postanowienie kończące postępowanie w sprawie nie zostało uzależnione od spełnienia dodatkowych przesłanek, o tyle w myśl art. 3941 § 2 k.p.c. zażalenie przysługuje jedynie w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna. Różne traktowanie nie musi oznaczać automatycznie naruszenia zasady równości. Zróżnicowanie w zakresie zasad zaskarżenia zażaleniem postanowień kończących postępowanie o wznowienie pozbawione jest cech arbitralności. Stanowi bowiem konsekwencję wyłącznej właściwości sądu uprawnionego do wznowienia postępowania.
 
W opinii Trybunału Konstytucyjnego, zaskarżony przepis ma na celu stworzenie mechanizmu, w ramach, którego Sąd Najwyższy nie tyle rozpoznaje sprawę, ile kontroluje sąd drugiej instancji, czy wydanym postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie nie narusza prawa, a w razie stwierdzenia takiego naruszenia, z reguły "kasuje" takie postanowienie. Zażalenie przysługujące na podstawie zaskarżonego przepisu odnosi się zatem do sytuacji wyjątkowej, w której zwykły środek odwoławczy może inicjować kontrolę orzeczeń wydanych w drugiej instancji. Zważywszy na autonomiczny i szczególny status ustrojowy Sądu Najwyższego należy uznać, że jest on w omawianej sytuacji procesowej sądem zażaleniowym w ściśle określonym zakresie, przy czym w każdym ustawowo przewidzianym wypadku rozpatruje wyłącznie zażalenia na postanowienia sądu drugiej instancji, sam zaś nigdy nie jest - poza wyjątkiem przewidzianym w art. 390 § 1 k.p.c. sądem drugiej instancji.
 
Art. 3941 § 2 stanowi element szeroko rozumianego dostępu do Sądu Najwyższego w postępowaniu cywilnym. Wykracza on poza gwarantowaną przez konstytucję dwuinstancyjność sądownictwa powszechnego. Rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, Sąd Najwyższy działa przede wszystkim w oparciu o odpowiednio stosowane reguły postępowania inicjowanego skargą kasacyjną. Natomiast zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie konstytucyjnym stanowiskiem przepisy procesowe nie muszą zapewniać stronom prawa do rozpatrzenia każdej sprawy przez Sąd Najwyższy.
 

Porady prawne dla firm i instytucji, Prawo handlowe
Data: 13.01.2010 00:00
Autor/Źródło: Zespół Internetowej Kancelarii Prawnej
Kategoria: Prawo konstytucyjne, Procedura sądowa

Szukasz porady prawnej?

Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:

Wasze komentarze

® 2008 - 2014 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.