Jesteś tutaj:
Prawo medyczne
23.07.2014 - Edyta Zielińska
Kliknij, aby ocenić:
 
5/5

Przetwarzanie danych osobowych potencjalnych dawców szpiku

W dniu 22 lipca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący przetwarzania danych osobowych potencjalnych dawców szpiku. Z informacji uzyskanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich wynikało, że ośrodek dawcy szpiku przypisuje każdemu dawcy indywidualny kod, który jest wystarczający do potrzeb procedury poszukiwania i dobierania szpiku kostnego dla konkretnego biorcy. Taki kod stanowi podstawowy i stosowany na całym świecie parametr obejmujący kompletne informacje konieczne do indywidualizacji, a następnie doboru dawcy dla odpowiadającego mu biorcy.

Procedura poszukiwania dobierania dawcy szpiku kostnego, a ochrona danych osobowych


Na potrzeby procedury poszukiwania i dobierania dawcy szpiku kostnego wystarczający jest kod dawcy, data jego urodzenia oraz płeć. Tymczasem, w myśl art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 1 lipca 2005 roku o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, w rejestrze potencjalnych dawców szpiku i komórek krwiotwórczych krwi obwodowej, który jest elementem rejestru szpiku i krwi pępowinowej, zamieszcza się takie dane potencjalnego dawcy szpiku i komórek krwiotwórczych krwi obwodowej jak: imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, adres miejsca zamieszkania, numer PESEL, informacje o antygenach zgodności tkankowej, wskazanie podmiotu, który dokonał badania antygenów zgodności tkankowej, oraz inne informacje medyczne o istotnym znaczeniu.

 

W opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z dodanym do ustawy transplantacyjnej, w wyniku jej nowelizacji z 2009 r., nowym przepisem art. 16a ust. 8, identyczny katalog danych dotyczących potencjalnego dawcy gromadzony jest przez ośrodek dawców szpiku. W efekcie tego zbiór danych, zawierający w dużej części dane wrażliwe, połączone z szerokim zakresem danych bezpośrednio identyfikujących jednostkę, jest przetwarzany przez dwa odrębne podmioty, co powoduje pytanie o niezbędność przetwarzania wszystkich tych danych w obu zbiorach. Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślał, że zgodnie z przepisami konstytucji już samo przetwarzanie danych osobowych przez organy władzy publicznej stanowi ingerencję w autonomię informacyjną jednostki i jako takie musi zostać każdorazowo poddane ocenie niezbędności.

 

W przedmiotowej sprawie, Rzecznik Praw Obywatelskich stanął na stanowisku, iż nałożenie obowiązku przetwarzania zakwestionowanych danych o potencjalnych dawcach szpiku allogenicznego przez Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji „Poltransplant" w ramach prowadzenia krajowego rejestru szpiku i krwi pępowinowej, oraz przekazywanie ich ministrowi właściwemu do spraw zdrowia i Krajowej Radzie Transplantacyjnej nie spełnia kryterium przydatności z punktu widzenia celów polityki zdrowotnej. Nie służy też ochronie innych konstytucyjnych wartości, a zatem ograniczenia prywatności i autonomii informacyjnej jednostki wprowadzone przez te przepisy nie spełniają warunku niezbędności w demokratycznym państwie prawnym.


Czy umieszczenie w centralnym rejestrze niespokrewnionych potencjalnych dawców szpiku i krwi pępowinowej informacji o nich jest zgodne z konstytucją?


Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:


- art. 16 ust. 3 pkt 1, pkt 2 w części zawierającej słowa „i miejsce”, pkt 3, pkt 4 i pkt 6 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów jest zgodny z art. 47 i art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji;
- art. 16 ust. 6 powyższej ustawy jest niezgodny z art. 47 i art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji.


Oznacza to, że umieszczenie w centralnym rejestrze niespokrewnionych potencjalnych dawców szpiku i krwi pępowinowej informacji o imieniu i nazwisku, miejscu urodzenia, adresie zamieszkania i numerze PESEL kandydata na dawcę oraz informacji o podmiocie, który dokonał badania jego antygenów zgodności tkankowej jest zgodne z konstytucją. Natomiast za niezgodne z konstytucją Trybunał Konstytucyjny uznał udostępnianie wszystkich danych dawców ministrowi właściwemu do spraw zdrowia i Krajowej Radzie Transplantacyjnej.

 

Trybunał Konstytucyjny uznał, że gromadzenie wskazanych we wniosku informacji o potencjalnych dawcach szpiku w Centralnym rejestrze niespokrewnionych potencjalnych dawców szpiku i krwi pępowinowej nie stanowi nadmiernego ograniczenia ich prawa do prywatności i autonomii informacyjnej. Jest to niezbędne dla prawidłowego działania rejestru, a w szczególności dla zapewnienia, że zawarte w nim dane są wiarygodne i bezpieczne, a znalezienie dawców dla osób potrzebujących przeszczepu będzie się odbywało możliwie szybko. Przechowywanie danych osobowych dawców w sposób zdecentralizowany – przez przyjmujące ich zgłoszenia ośrodki dawców szpiku powodowałoby, że ta sama osoba mogłaby być wielokrotnie zarejestrowana, a dodatkowo utrudniałaby dostęp do dawców w wypadku likwidacji ośrodka dawców szpiku lub zakłóceń w jego funkcjonowaniu. Należy wskazać, że zgłoszenia do rejestru są dobrowolne, a zawarte w nich dane mogą być poprawiane i wykreślane. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na to, że rejestr ten podlega rygorom ustawy o ochronie danych osobowych, a dotychczasowe kontrole nie wykazały żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa zawartych w nim informacji.

 

Minister właściwy do spraw zdrowia i Krajowa Rada Transplantacyjna nie potrzebują pełnego bieżącego dostępu do wszystkich danych potencjalnych dawców szpiku do wypełniania swoich ustawowych zadań. Nie uczestniczą w żaden sposób w procesie doboru dawca-biorca, a jedynie nadzorują lub opiniują działanie tego systemu. Organy te nie mają także żadnych procedur postępowania z otrzymanymi informacjami o dawcach.


Podstawa prawna:


Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2014 r. (sygn. akt K 25/13),
Ustawa z dnia 1 lipca 2005 roku o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2005 r. Nr 169 poz. 1411).

Autor/Źródło: Edyta Zielińska



Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2019 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.